www.alucra.biz - Bizim Kelimelerimiz(Alucra Yöresinde Kullanılan Kelimeler Deyimler.)

Bizim Kelimelerimiz(Alucra Yöresinde Kullanılan Kelimeler Deyimler.)

Yazar Administrator

Cuma, 21 Mart 2008

–<< Bizim Kelimelerimiz >>–

Alucra ve Yöresi

(Ön çalışma)

“Bizim Kelimelerimiz” konulu bir araştırma ile “Alucra ve Yöresi” için kültürel bir çalışma başlatmış bulunmaktayız. Çalışmamız “Kelime-Kavram”, “Deyim” ve “Atasözleri” bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmamızın “Bizim Kelimelerimiz” bölümü tamamlanmış bulunmaktadır. Çalışmamız 6 aylık bir süreden beri devam etmektedir. “Deyim” ve “Atasözleri” bölümleriyle, “Yemeklerimiz”, “Meyvelerimiz”, “Horan ve Halaylarımız”, “Aylarımız” ve “Günlerimiz” gibi daha bir çok özelliklerimiz çalışmamızın kapsamı içindedir. Bu çalışmalar devam etmektedir.

1. Yöreye ait kaynak eserler incelenmiş ve bir çok yöre insanı ile bağ kurulmuş, araştırmaya katkıda bulunmaları sağlanmıştır.

2. Bunu yanında, “Giresun” ve sınır komşusu iller “Trabzon”, “Gümüşhane”, “Erzincan”, “Sivas” ve “Ordu” illerinin kaynakları incelenmiştir.

3. Giresun’a komşu ikinci kuşak iller, “Rize”, “Bayburt”, “Erzurum”, “Tunceli”, “Elazığ”, “Yozgat”, “Çorum” gibi illerin kaynakları da incelenmiştir.

4. Araştırma ve çalışmalarımızda köy ve kasaba kökenli oluşumuzun büyük yararını görmüş bulunmaktayız.

5. Bu özelliğimizden dolayı bilimsel kaynaklara dayanarak akademik sayılacak bir eser meydana çıkacağından umutluyuz.

6. Dil biliminin belli başlı kurallarından olan ; “Etimoloji / Kökenbilim”, “Epistemoloji / Bilgi Teorisi” ve “Semantik / Anlambilim” kuralları, her kelimenin seçilmesi ve anlamlandırılmasında esas alınmıştır.

7. Arapça, Farsça ve Batı dillerinden alınan kelimeler, yöre ağzına ve Türkçe’ye halk tarafından uyarlandığı için, artık “Bizim Kelimelerimiz” olmuştur. (Bu kelimelerin sayıları çalışmamızda % 3-5 oranındadır.)

8. Yöre insanı “Müslüman Türk” olduğu için ; Arapça ve Kur’an kaynaklı birkaç kelime ve kavram bilerek ve isteyerek çalışmaya katılmıştır. (Amentü, Kulhü, Elham, Kelime-i Şehadet, Kelime-i Tevhid, Sela, Ezan vd. gibi)

9. Namaz vakitleri zaman bildirdiği ve yörede buluşma (randevu) saatleri olarak kullanıldığı için, özellikle kayda geçirilmiştir.

10. İslam Dini’nde sonradan ihdas (icat) edildiği, bidat olduğu halde ; “Cumalık”, “Yedinci Gün”, “Kırk ve Elliikinci Geceler”, faydadan uzak olmadığı, sosyal hayata yararlı olduğu, fakirlerin karnının doyduğu, komşulukları pekiştirdiği için çalışmaya alınmıştır.

11. Ayrıca ve yine sonradan din ve sosyal hayatımıza girdiği, büyük yararları görüldüğü, bir çok insanın dinini öğrendiği için “Kandil Geceleri” de çalışmaya alınmıştır.

12. Anlam ve maksat bakımından hiçbir yararı olmadığı, Kur’an, sünnet ve ibadette yeri bulunmadığı halde ; “Iskat” ve “Devir” törenleri örneklik olarak alınmıştır.(Son zamanlarda bu âdetlerin terk edildiği görülmektedir)

13. Öz Türkçe kelimeler, Türkçe’nin ilk yazılı kaynakları olan; “Orhun Kitabeleri”, “Divan-ı Lügat-üt Türk”, “Kudadgu Bilig”, “Divan-ı Hikmet” gibi eserler incelenerek test edilmiştir. (Daha bir çok metod çalışmamızın planlanmasında yer almış ve uygulanmıştır.)

14. Türkçe’yi en iyi yazan ve söyleyen “Yesevi”, “Hacı Bektaş Veli”, “Yunus Emre” ve diğer eser bırakan bilge kişilerin eserleri incelenmiştir.

15. Bu çalışma kitap haline getirilecektir.

16.fÇalışmaya katılanlar “Araştırma ve Çalışmaya Katkıda Bulunanlar” bölümünde ismen yer alacak ve yöre tarihine geçecektir.

17. Ekte sizlere sunulan (71) sayfalık “Bizim Kelimelerimiz” bölümü, bir ön çalışmadır. Bu çalışmayı inceleyecek ve varsa ; eksik veya yanlışlarını tamamlayıp düzeltecek ve bize geri vereceksiniz.

18.“Deyimler” ve “Atasözleri” bölümleri için tarafımızdan ön çalışma yapılmış olup, halen devam etmektedir. Bu bölüme sizlerin katkılarınızdan sonra son şekil verilecektir.

19. “Yemeklerimiz”, “Meyvelerimiz”, “Sebzelerimiz”, “Ağaç ve Bitkilerimiz”, “Horan ve Halaylarımız”, “Oyun, Karşılama ve Oturak Havalarımız”, “Ay ve Günlerimiz” ve daha bir çok yöresel özelliklerimiz bu çalışma içinde ayrı bölümlerde yer alacaktır.

20. Bu çalışma yöresel olduğu halde, bölücü değil, bütünleştiricidir. Kültürümüzün yazılı ilk kaynaklarından başlayıp, günümüzde yaşanan kültür yapımız arasında bağ kurulmaya çalışılmıştır. (Araştırmamızda Güneydoğu Anadolu’da yer yer kullanılan ve “Kürtçe” dediğimiz “Kurmançça” ağzı bile incelenmiş, bu ağızda % 40 a varan “Öz Türkçe” kelimeler bulunmuştur.)

21. Çalışma, Giresun İli’nin Alucra İlçesi merkez alınarak ; 6 sınır il ve 17 çevre il olarak 23 il araştırması şeklinde planlanmıştır. Bu plana giren en az 100-110 ilçe bulunmaktadır. Çalışma her ne kadar geniş kapsamlı ise de ; “Alucra”, “Çamoluk” ve “Şebinkarahisar” insanını ve onun “Yöresel Ağzı”nı esas almıştır.

Çalışmamızın ekte sunulan “Bizim Kelimelerimiz” bölümünü kontrol etmenizi, yöreye has “Deyim” ve “Atasözleri”ni yazıp bize ulaştırmanızı en geç “1 Ay” içinde sizlerden bekler, en derin saygı ve sevgilerimizi sunarız.

(15.12.2008)

İhsan TEKOĞLU

–

–<< Bizim Kelimelerimiz >>

(Alfabetik)

- A -

Aâ ! ünl.: Ağa ! , büyük ve yaşlı adam (Hitap / çağrı )

Aânamak(h) f.:Anlamak

Aârı zm.:Şu yönden, şuradan, şu taraftan, ağrı (Yön göstermek)

is.: AazAğız

Aba aba !is. :Abla (Çocuk dilinde)

Abasızis.: Garip, kimsesiz, çulsuz

Abeceis.:Alfabe

s.: Abos Beleş, bedava , parasız, avanta

Abrul Ayı is.:Nisan, 4. ay

Acal is.:Ölüm anı, acel, ecel

Acamı s.:Deneyimsiz, genç adam, acemi

Acap zf.:Acaba, acep

Acar s.: 1. Atılgan, gözü pek, yiğit. 2.Yeni, göz alıcı, çok sağlam

Acuh(k) s.:Az, çok az, biraz, azıcık, accuk

Acumuk(h) is.:Kırlarda yetişen ve yenilen acı bir ot

Aga is. : Büyük erkek kardeş, ağabey, âbi, arkadaş

Ağ s.:Ak, beyaz

Ağarmak f.:1.Güneşin gelmesi, havanın ışıması.2.Beyazlaşmak

Ağartı is.:Süt, yoğurt, ayran, peynir gibi yiyecek ve içecekler

Ağartmakf.:1.Beyazlatmak, rengini açmak.2.Yüz güldürmek,başarmak

Ağca s.:Beyaza yakın, beyazımsı, beyazımtırak

Ağdı f.:Gün ışıdı, hava açıldı(Hava ağdı)

Ağız is.:1.Yöresel söyleyiş.2.Kesici aletin keskin tarafı.3. Yeni doğuran

memeli hayvanların ilk sütü, ağuz, avuz

Ağlaz s.:Her şeye itiraz eden, tutarsız, mızmız

Ağmakf.:1.Havanın ışıması, güneşin görünmesi.2.Sarkmak,meyil etmek

Ağnamak f.:Anlamak, ânamak(h)

Ağnatmak f.:Anlatmak

Ağrı zm.:Şu yönden, şuradan, şu taraftan, aarı (Yön göstermek)

Ağu is.:Zehir, avu

Ağulanmak f.:Zehirlenmek, avlanmak

Ağustos Ayı is.:Orak Ayı, 8. Ay

Ağuz is.:Memeli hayvanın ilk sütü, ağız, avuz

Aha zm.:İşte, işte bu, işte burada

Ahaca zm.: İşte bu kadar

Ahacukzm. :Çok yakın, şuracık

Ahaliis. :Halk, insan topluluğu

Ahbunis. :Sığır gübresi

Ahbunlamak f. :Gübrelemek

Ahıris. :1.Ahur, hayvan barınağı. 2.Son (Ahırzaman)

Ahırzamanis. :Kıyamete yakın dönem, insanlığın son günleri

Ahlatis. :Yaban armudu

Ahretlikis. :Kadınların kan kardeşliği

Ahşamis. :1.Akşam namazı.2.Akşam vakti

Ahtarıçis. :Fırın küreği, aktarıç

Ahtarmak f. :Altını üstüne getirmek, aktarmak

Ahuris. :Ahır

Ahurukis. :Balgam, tükürük, tükrük

Akınduruk(h)is. :Çam sakızı, reçine, akındırık

Alaçuk(h)is. :Çardak, bostan kulübesi, örtme, gölgelik, alaçık

Alais. :Ela, kırmızımsı, alaca

Alafis. :Ot, saman, hayvan yemi

Âlamakf. :Ağlamak

Âlaşmakf. :Topluca ağlamak

Alaşağıis. :Horonda bir ritim(Alaşağı vur dizi !)

Alayıis. :Hepsi, tümü, tamamı, topu(Alayı gelsin !)

Albastıis. :Yeni doğan bebeğin veya annenin kırkı çıkmadan ölmesi

Aldanguçis. :Tuzak, örtülü çukur

Alıçis. :Gülgillerden çiçekli ve meyveli bir ağaç ve ağacın meyvesi, aluç

Alıngaçs. :Alıngan, kırılgan, çok duygulu, hassas

Alkarısıis.:Kırk gün içinde loğusa anne ve bebeği boğduğuna inanılancadı

Almais. :Elma

Alucrais. :Giresun İli’ne bağlı ilçe, Kasaba, Merkez

Aluşguns. :Alışık, alışkın

Amelis. :İshal

Amentüis. :İslam Dini’nde iman esasları (Bakara Suresi, 2/177)

Ancazf. :1.Biraz önce.2. Bu kadar

Andırs. :İşe yaramaz, kötü, iğrenç

Andır kalsınf/s. :Uzak dursun, ölüden kalan giyecek olsun ! demektir

Andırmak f. :Anımsatmak, anımsamak, benzetmek

Angazis. : Ahşap bina kalıntısı, yıkık, enkaz

Angutis. :1.Yaban ördeği.2. Aptal, ahmak, şaşkın, angıt

Anşa is.:Ayşe

Anuh (k) is.:Dağ nanesi, nane

Anuris.:Vakar, ciddiyet, gurur, onur

Anurlu s.:Onurlu, vakarlı, ciddi, gururlu insan

Arafais.:Arefe

Aralık Ayıis.:Karakış Ayı, 12. Ay

Arasta(h)is.:Tavan arası, çatı aralığı, arıstak

Arhais.:1.Sırt, art, peş. 2. Destekçi

Artuk gelmekf.:1.Fazla gelmek. 2. İleri gitmek

Arudais.:Toprak damlarda toprak altına serilen dal ve yaprak

Arustah(k)is.:Toprak tavan

Arzuhalis.:Dilekçe

Aşis.:Yemek

Aşçıis.:Lokantacı

Aşhanıis.:Yemek yenilen yer, lokanta

Aşlıkis.:Yemeklik buğday, tahıl

Aşlamak f. :1.Eklemek, yemeğe su katmak.2.Ağaç aşılamak

Aşşa is.:Aşağı, alt

Aşuk(h) is.:Aşık kemiği, bu kemikle oynanan oyun

Ataşis.:Ateş

Attırmak f.:Küçük erkek çocukların sidik yarışı, çöğdürmek

Avaras.:İşsiz, boş gezen, aylak, avare

Avara Ayıis.:Ekim Ayı, 10. Ay

Avuzis.:Memeli hayvanların ilk sütü, ağız, ağuz

Ayah yoluis.:Evin dışındaki tuvalet, kenef, hela

Ayalis.:Kadın, eş, karı

Ayamis.:Hava

Ayama s.:Lakap takma, takma isim

Ayın oyun f.:Döküp saçmak, zayetmek

Ayıtlamak f.:Seçmek, ayırmak, ayıklamak

Ayleis.:Aile

Aynıgelmek f.:Mektuba cevap gelmesi

Ayruksu s.:Uyumsuz, anormal, ayrıksı

Azdırıh(k)is.:Azgın, saldırgan, şımarık

Azırgamak f.:1. Az bulmak, azımsamak.2.Küçük görmek

Azırgans.:1. Az bulan, aç güzlü, doymak bilmez.2.Küçük gören

- B -

Bâ zm.:Bana, bağa

Bâ bak(h) ! ünl.:Bana bak !(Hitap / çağrı)

Babaçıha d.:Yediğin zehir olsun !

Babalanmak f.:Zıkkımlanmak

Bacıis. :Kız kardeş

Bacılık(h) is. :Kadın kadına arkadaşlık, kan kardeşliği

Bad(t) is. :Bahçe ve bostan korunağı ağaç çit

Badal is. :Merdiven

Badıç is. :Meyve ve sebze kabuğu

Bağ is. :Buğday destelerinin bağlanmış hali

Bağ bağlamak f. :Buğday destelerinin bağ haline getirilmesi

Bağcı is. :Erkek ırgat, bağ bağlayan işçi

Bağırtlak is. :1.Bir çeşit ötücü kuş. 2. Çok konuşan adam

Baha is. :Bedel, kıymet, değer, fiyat, paha

Bahalı s. :Çok değerli, fiyatı yüksek, pahalı

Baharın is. :Baharda

Bakraç is. :Kulplu, metal süt ve yoğurt kabı

Bal dudak is. :Herkese mavi boncuk dağıtan, eyyamcı

Barabar zf. :Birlikte, topluca, beraber

Bardabaş s. :Başına buyruk, keyfince davranan, savruk

Barmah(k) is. :Parmak

Barmah basmakf.:Sol elin baş parmağı ile imza yerine parmakbasmak

Basdırma is. :1. Tuzlanan dolmalık yaprak.2.Pastırma

Basuk is. :Gelişmemiş, kavruk kalmış

Başak is. :Buğday demeti

Batırmak f. :Sert bir cismi yumuşak cisme hızla daldırmak

Bayah zf. : Önce

Bayahdan zf. :Biraz önce, demin

Bayam is. :Bir çeşit ahlat, payam

Bazar is. :1. Pazar günü, haftanın 7. günü. 2. Çarşı, Pazar

Bazarörtesi is. :Pazartesi, haftanın 1. günü

Bazlama is. :Mayasız saç ekmeği

Bee(ğ) is. :Bey, beğ

Becit s. :Yeni, çok yeni, hiç kullanılmamış

Beh is. :Kaparo, pey akçesi

Bek s. :Sağlam, sert, katı, pek

Bekitmek f. :Hızlı ve sertçe yumruk vurmak

Bekirtmek f. :Sağlam ve sıkı bağlamak, sağlamlaştırmak

Bel is. :Toprak delici kürek

Bel bağı is. :Gelinin bakirelik kuşağı, bekaret kemeri, kemer

Bellemek f. :1.Toprağı bel ile kazmak. 2.Unutmamak için işaretkoymak

Beliğlemek f. :Uyku sersemliği, şaşkın hale gelmek, korkmak

Beniminen zf. :Benim ile, benimle, birlikte

Benimki is. :Kadın için kocası demek

Bennem is. :Ben ne bileyim, bilmezlik anlamına

Berhudar is. :Mutlu (El öpene “berhudar ol !” denir)

Beri is. :Buraya, yakına (Beri gel !)

Beri bah(k) ! ünl. :Buraya bak, dikkat et

Beri benzer zf :1. Üstün körü, öylesine.2. Benzeri zor görülür

Berilik is. :İdarelik, yoktan iyi

Bertilmek f. :El ve ayak bileğinin burkulması

Besdil is. :Pestil

Beslek is. :Hizmetçi kız

Besmeleis. :Bismillahirrahmanirrahiym (“Acıyan ve esirgeyen Allah’ın adı ile”

anlamına)

Beşerleme is. :Ekin bağlarının beşli sıra ile yığın yapılması

Beşik is. :Kundak çocuğunun sallamalı özel karyolası

Beşik kertmesi is. :Kız ve erkek çocuklarının beşiktenişanlanması

Beştaş is. :Beş taş ve elle oynana çocuk oyunu

Beyle s. :Böyle

Beyhude zf / s. :Boşuna, boşu boşuna, yok yere

Bıcı bıcı yapmak f. :Küçük çocuğu yıkamak

Bıcık(h) s. :Mızmız, mızık

Bıçılgan is. :El, ayak ve yüzde çıkan sulu yara

Bıçkı is. :Testere, hızar

Bıdık(h)s. :Küçük, küçücük

Bıhın is. :Böğür, böğür boşluğu, bıkın

Bıldır is. :Geçen yıl

Bıldırki is. :Geçen yılki

Bıyıl is. :Bu yıl, bu sene

Bibaşına s. :Tek başına

Bibi is. :Babanın kız kardeşi, hala

Bicındıh(k) zf. :Biraz, bir parça

Bicik is. :Buzağı

Bicimcik zf. :Çok az, iki parmak arası

Bidutam zf. :Bir el dolusu

Bihal olmak f. / s. :Aklı gitmiş, sevdaya tutulmuş, karasevda

Bikoşam zf. :İki el dolusu

Bildik is. :Meşe meyvesi, yabani kestane, palamut, bilik

Bile zf. : Birlikte, beraber, dahi

Biri zm. :Tanınmayan insan, yabancı, soyut insan, birisi

Bişi is. :Tavada yağ ile kızartılmış hamur işi yemek, pişi

Bitecük s. :Biricik

Bitek s. :Yalnız, eşsiz

Bitike s. :1. Az.2.Küçük, çocuk kadar

Boduç s. :Kısa boylu, ufak tefek kadın

Bohça atmak f. :Nişan bozmak

Bolham s. :Cömert

Boyah is. :Boya

Boyahlı s. :Boyalı, çok süslenmiş

Boydah(k) s. : Tek başına, yalnız, eşsiz

Boylamak f. :1. Boy ile suyun derinliğini ölçmek.2. Yola düşmek

Boyunduruh(k) is. :Kağnı ve sabana koşulan hayvanların bağlandığı

iki başlı ağaç araç

Boz s. : 1. Gri, soluk renk.2. Sürülmemiş toprak, bozkır

Bozaltı s. :1. Alacakaranlık, ışığın gitmesi.2. Görünür görünmez varlık

Bozarmak f. / s. :Rengi atmak, yüzü kızarmak, suçluluk hali

Böcü is. :Hayalet, hortlak, korkutucu varlık(Çocuk için)

Böcük is. :Böcek

Böğrek is. :Böbrek

Böğün is. :Bugün

Böğür is. :1. Göğsün yan tarafı.2.Tepenin öbür yüzü

Böğürlenmek f. :Göğüs geçirmek

Böğürmek f. :1. Sığırların acı acı melemesi.2. İnsanın ağlaması

Bölemekis. :Kundak çocuğunu kundaklamak

Börülce is. :Fasulye, böğrülce

Bûis. :Buğ, buğu, buhar

Buğasak is. :Döllenme dönemine girmiş öğürsek inek ve dişi manda

Buğasamak f. :Dişi hayvanın döllenme arzusu, boğa istemek

Buğda is. :Buğday

Bulak is. :Göze, kaynak, pınar

Bulama is. :İkinci ağız sütten yapılan unlu ve yumurtalı yemek,tohuratma

Bunbar is. :Barsak dolması

Burmak f. :Tosunları kısırlaştırma eylemi

Burulgan is. :Girdap

Buymak f. :Üşümek, donmak

Büğelek is. :Sığır sineği, büvelek

Büğelek tutmak f. :Sığır sineğinin ısırdığı hayvanın delice koşması

Bük is. :Dağ sırtı, dönemeç, tepenin arkası

Bükük s. :Kambur, beli bükük, yaşlı

Büngüldemek f. :1. Yerinde duramamak.2. Fokurdamak, kaynamak

Bürük is. :Kadın atkısı, işlemeli baş ve omuz örtüsü

Bürümcek is. :Beyaz yemeni, baş örtüsü

- C -

Cahal s. :Bilgisiz, deneyimsiz, genç, cahil

Camadan is. :Yünden örülmüş sırt heybesi

Camı is. :Cami

Camış is. :Manda, kömüş

Caplamais. :Uzunluğuna yarılmış ince ağaç, kereste

Cavramak f. :Çabalamak, didinmek, debelenmek

Cazuis. :Geçimsiz ve huysuz kadın, cadı

Cecim is. :Yatak örtüsü, cicim

Cemek is. :Saban demirindeki çamurları kazıyan aygıt

Cenderme is. :Kolluk kuvveti, jandarma

Cenikis. :Giresun, Ordu ve Samsun bölgesinin sahil kesimi

Cıba is. :Sempatik ve küçük çocuk

Cıbık(h) is. :Alkış, cıbbık, cıbban

Cıbık çalmak f. :Alkışlamak

Cıbıl is / s. :1. Çıplak.2.Çok fakir

Cıcıh(k) s. :Güzel, yeni ve süslü çocuk giysisi

Cıcıhana is. :Büyükanne

Cıfıtis. :Karıştırıcı, ikiyüzlü, kurnaz, yahudi

Cıfıt çarşısıis. :Dedikodu meclisi, karıştırıcı topluluk

Cığızis. :Sözünden dönen, oyunbozan, mızıkçı

Cığızlık f. :Oyun bozmak, caymak, döneklik ve mızıkçılık yapmak

Cıh cıhis. :Kuş sesi, cik cik

Cılgais. :Keçi yolu, dar ve kestirme yol, su yolu

Cıncıh(k)is. :Cam parçası, süslü taş(Cıncık boncuk)

Cındık s. :Az, bir parça, parçacık

Cıngırdamak f. :Çınlamak, çıngırak sesi çıkarmak

Cıngırdatmak f. :Çalgı çalmak, zil çalmak

Cıngır is. :Kavga, gürültü, cıngar

Cırcır böceği is. :Ağustos Böceği

Cırlak is. :Dırdırcı, çok konuşan

Cırlamak f. :Dırdır etmek, çok ve boş konuşmak

Cırnah(k) is.. :Tırnak, kedi ve köpek pençesi

Cırtıbozuk is. :Cibilliyetsiz, soysuz, cinsi bozuk

Cırtlık is. :1.Bir çeşit serçe kuşu.2. Çok konuşan kadın

Cırtmıh(k) is. :1.Tekme, tekmük, tepük.2.Çifte

Cırtmıhlı is. :1.Sağa sola saldıran insan.2.Çifte atan hayvan

Cız ünl. :Ateş ve kötü anlamına çocukları uyarı sözü

Cızgı is. :Çizgi

Cızıh(k) is / s. :Yazı, çizik, çizgi

Cızıh çekmek f. :Anlaşarak hesap kapatmak, uzlaşmak

Cicik is. :Meme

Cicim is. :İnce kilim, yaygı, sergi

Ciğerli is. /s. :Yürekli, cesur

Ciğersiz is. /s. :Yüreksiz, korkak

Cil is. :1.Filiz, bitki kökü. 2. Saz. 3. Tohumun yeşermesi

Cilcil is. :Çok küçük bir darı türü, cicil

Cimcik s. :Çimdik

Cimciklemek f. :Çimdiklemek

Cinci s. : Üfürükçü, muskacı

Cindili s. : Zeki, kurnaz, cingöz

Cirim s. :Güç, kuvvet

Cudam is. :Adamdan sayılmayan, insan müsfettesi, adamcık

Culuh(k) is. :Hindi

Cuma is. :1.Cuma Namazı vakti. 2. Haftanın 5. günü

Cumalık is. :Ölen insan için ilk Cuma Günü yedirilen yemek ve duası

Cücük is. :1.Civciv. 2.Soğanın içi

Cümörtesi is. :Cumartesi, haftanın 6. günü

Cüz is. :Geometrik karelerde taş ile oynanan bir çeşit oyun

- Ç -

Çağ is. : Eski evlerde yıkanma yeri, banyo, çağlık

Çağırgan is. :Çağırıcı, davetçi, Alucralı yedi Alperen

Çakçak is. :Değirmenin döndüğünü belirten sesli aparat

Çakırdiken is. :Dikenleri kalın ve yakıcı bir diken türü

Çal is. :Çalılık, makilik, sorgunluk

Çalgan is. :Yüksekten çağlayarak akan su, çağlayan

Çalhama is. :Yağsız yoğurt ayranı, çalpama

Çalhut is. :1.Hırsız.2.Çok gezen.3.Cadı kadın

Çalmak f. : 1.Yoğurt çalmak(Mayalamak).2.Boya çalmak(Boyamak).

3. Kara çalmak, karalamak(İftira atmak).4.Hırsızlık yapmak

Çalpama is. :Yoğurttan yapılan ayran

Çaluk is. :1.Çalınmış eşya.2.Çarpılmış, felç olmuş, çalık

Çan is. :Koyunların boynuna takılan çıngırdak

Çangal is. :Fasulye sırığı

Çapa çapa is. / f. :Koşa koşa, çabuk çabuk, çabucak

Çapmak f. :Hızlı hızlı koşmak

Çapula is. :Tabanı çivili kösele ayakkabı

Çaput is. :Değersiz bez parçası, bez

Çara is. : Akıntı

Çaruk(h) is. :Kalın deriden yapılan eski tip ayakkabı, çarık

Çat is. :1.Yol ve dere kavşağı.2.Çatının anlındaki çatma

Çatak is. :Dere yatağı, sulu ağaçlı arazi

Çatma is. :Kır evi, alaçuk, çardak

Çaytaşı is. :Suda sürüklenip ovalleşmiş sert bir taş türü

Çebiç is. : Yaşını doldurmuş oğlak

Çec is. :Harmandaki samanlı samansız tahıl yığını, çeç

Çece is. :Ağabey

Çecik is. :1.Vida, cıvata, burgu. 2.Kazan ve tencere ağzı.3.Eklem yeri

Çedik is. :Terlik

Çekim is. / f. :1.Tartı, tartmak. 2.Öğürseyen dişi hayvanın döllendirilmesi

Çeltük is. :İri sap saman

Çember is. :Bir çeşit oyalı başörtüsü

Çemiç is. :Dut kurusu

Çemiççi is. :Dut kurusu üreten ve satan, Gareysarlı, Şebinkarahisarlı

Çemkürmek f. :1.Fino köpeğin havlaması.2.Ahlaksızların saldırması

Çente is. :Çanta

Çentik is. :İşaret, iz, kertik

Çepük is. :Alkış, el çırpma

Çepük çalmak f. :Alkışlamak, el çırpmak

Çerçi is. :Pırtıcı, seyyar satıcı

Çerşenbe is. :Çarşamba, haftanın 3. günü

Çetik is. :Kısa yün çorap, terlik

Çetmi is. :Giresun sahil kesimi insanı, Çepni

Çığırmak f. :1.Bağıra bağıra ağlamak, çığlık atmak.2.Türkü söylemek

Çıhı is. :Küçük bohça veya sandık, çıkın, çıkı

Çıngırdak is. :Zil, beşiklere takılan ve çın çın ses çıkaran oyuncak, çan

Çırpı is. :1.Sınırları belirlemek için çekilen ip.2.Çalı parçası(Çalı çırpı)

Çıtıl is. :Sinirli, öfkeli, pire için yorgan yakan adam

Çıtır is. :Karışık iş, tuzak

Çıtlak is. :Ateş yanarken çıkan kıvılcım

Çıtlatmak f. :İpucu vermek

Çibban is. :1.El çırpma, alkış, cıbban. 2.Elle çağırma

Çiçeklik is. :Odalarda gaz lambası konulan oymalı yer

Çiçeklenmek f. :Küflenmeye başlamak

Çiğin is. :1.Omuz.2.Damat evinde gelin ve güvey için yapılan takı töreni

Çiğit is. :1.Çekirdek, tohum.2.Bir çeşit fasulye

Çiftehase is. :Seyrek dokunmuş beyaz bez, bu bezden yapılan başörtüsü

Çimmek f. :Yıkanmak

Çimdirmek is. :Yıkamak

Çit is.:1.Bahçe sınırlarını çevreleyen korunak. 2.Yazma, yemeni, başörtüsü

Çocuklu is. :1.Gebe, yüklü.2.Çocuğu olan

Çor is. :Çapak, hastalık, yara

Çorlu is. :Hastalıklı, çapaklı göz

Çort is. :Çalılık, dikenli arazi

Çoruş is. :Kağnı ve sabanda öne koşulan acemi tosun

Çoruşbozan is. :Yeraltında kök salmış sabana takılan ve öküzleri

durduran,saban kıran, çoruşları geriye düşüren çok

sağlam bitki kökü

Çöğen is. :Kökleri yağlı bitki, hayvan yemi, geven, keven

Çöğdürük is. :Küçük abdest, idrar, sidik

Çöğdürmek f. :Küçük abdest yapmak, işemek, attırmak

Çöğmek f. :Çökmek, çömelmek, oturmak

Çöğür is. :Çalı dikeni

Çökelik is. :Yağsız ayran peyniri, çükelik, çökelek

Çökelekli is. :İçine çökelek konulan fırın pidesi

Çömmek f. :Topuk üzerine oturmak

Çöpür is. :Çöplü ve kirli yün artığı

Çördükis. :Bir çeşit tatlı ahlat meyvesi

Çulluis. :Varlıklı, zengin, efendiden adam, iş adamı

Çulsuz is. :Varlıksız, fakir, berduş, serseri, başıboş

Çü ! ünl. :Deh ! Binek hayvanını yürütme komutu

Çüş ! ünl. :Dur ! Binek hayvanını durdurma

- D -

Dadah(k) is. :Çocuk yemeği, mama

Dağun is. :Zehir, zıkkım, ağu, kötülük, veba

Dağunun kökü d. :Zıkkımın kökü, kargış, beddua

Dal is. :1.Omuz, omuz başı.2. Odunluk ağaç, ağaç dalı

Dalamak f. :1.Isırmak.2.Sözle sataşmak

Dalap is. :Kızışmış hayvan

Dalaşmak f. : Atışmak, laf söz kavgası, it kavgası

Dalbacak is. :Zayıf, ince ve uzun adam

Dam is. : 1.Baca, toprak düz çatı.2.Ahır

Danacı is. :Dana çobanı

Danalık is. :Ahırlarda ineklerden danaları ayıran bölme

Dandik is. :Kalıbının adamı olmayan, boş, uydurma

Dangır dungur is. / s. :Kaba saba, patavatsız, dangalak

Daralmak(h) f. :İç sıkıntısı

Darı is. : Mısır

Darıhmak(h) f. :Darda kalmak, zora düşmek

Dasdar is. :İnce kilim, yaygı, sofra altına serilen bez, dastar

Daş is. :Taş

Daşlık is. :1.Kuş kursağı. 2.Taşlı arazi, kayalık

Daul is. :Davul

Davar is. :Koyun ve keçi sürüsü

Davulun dibi d. :Saçma, saçmalama, öllünün körü

Dayah(k) is. :1.Destek, payanda, kapı dayağı.2.Kötek, sopa,dayak

Debertmek f. :Karıştırmak

Debül debül d. :Paytak paytak, ördek yürüyüşü

Dede is. :Büyükbaba

Deel zf. :Değil

Değirmi s. :Yuvarlak

Delibaş is. :Huysuzluk yapan hayvan ve insan

Delimso(ğ) is. :Deli dolu, yarım akıllı, uçuk

Dem is. :Kan

Demin is. :Az önce

Demirkırat is. :Demokrat

Den is. :Buğday, tahıl

Dene is. :Buğday tanesi, tane

Depmek f. :1.Ayakla vurmak.2.İçine itmek, tepmek

Deprenmek f. :Kımıldamak

Depük is. :Tekme, tepük

Depüklemek f. :Tekmelemek, tepüklemek

Dêri is. :1.Akarca, kaplıca.2.Şenlik

Desde is. :Bir tutam buğday başağı, deste

Desde tutmak f. :Ekin biçilirken yoldan geçenlere ekin destesi tutup

bahşiş isteme geleneği.(Buğdayın kutsallığını ödüllendirme)

Desinlere gitmek d. :Gösteriş için hareket etmek

Deşmek f. :Yarmak, açmak, içini dışına çıkarmak

Devedikeni is. :Dikenleri sert ve acıtıcı bir diken türü

Devir is. :Ölenin ibadet borçları için ayrılan ve dua okuyucuları tarafından

paylaşılan para. (Bidat ve hurafe)

Deydaha zf. :İşte karşıda

Deyha zf. :Orada, ora, orası.(Elle işaret edilerek yer tarifi)

Deynek is. :Sopa, değnek

Deyneklemek f. :Sopa ile vurmak, dövmek

Dıga is. :Yaramaz küçük çocuk veya adam

Dıgıl is. :Kısa boylu, ufak tefek, cüce adam, bıdık

Dıman is. :Duman

Dındık is. :Küçük, bir parça

Dındıklamak f. :Gereksiz yere elle yoklamak, karıştırmak

Dırçık is. :Dırdırcı, sürekli konuşan kadın

Dırıh tutturmak d. :Kabullendirmek, yer ve yöre tutmak, başarmak

Dırlanmak f. :Sürekli söylenmek, dır dır etmek

Dırnak is. :Tırnak, dınnak

Dışlık is. :Dış giyim, palto veya pardesü

Dızık(h) s. :Sabırsız

Dızıkmak f. :Sabırsızlaşmak, sıkışmak

Dibek is. :Tahıl dövülen oyuk taş

Diblee is. :Lahana kavurması, bir çeşit mıhla, dibleğ

Didon is. :Alafranga, İstanbul görmüş, fötr şapkalı adam

Diğ is. :Dedikodu

Diğ dinlemek f. :Gizlice dinleyip koğuculuk yapmak

Dikelmek f. :1.Ayakta durmak, dikilmek.2.Kafa tutmak, dikleşmek

Dikeltmek f. :Ayağa kaldırmak, doğrultmak, dik tutmak

Dikhoran is. :Yöreye ait bir halk oyunu adı.(Alucra diki)

Dikmeis. :Yeni dikilmiş fidan

Dilik is. :Dilim

Dilleşmek f. :Atışmak, dırlaşmak, sövüp saymak

Direme is. :Büyük ve uzun çuval, harar

Diremek f. :Dikine dayamak, duvara dayamak

Direnmek f. :Ayakta durmak

Dirgon is. :Demir harman yabası

Diril is. :Çizgili gömleklik kumaş

Dişemek f. :1.Diş çıkarmak.2.Testere bileylemek

Diş hediği is. :Diş çıkaran çocuğa yedirilen haşlanmış buğday

Dişlek is. :Dişleri dışarı çıkık insan

Ditmek f. :Yünleri taramak için ayırmak

Diz bağı is. :Dizge çorabı dize bağlayan püsküllü bağ

Dizge çorap is. :Dize kadar uzanan nakışlı erkek çorabı

Doğuz is. :Domuz

Dolak is. :Kadınların başına doladığı renkli bez, bezek

Dolama is. :Tırnak çevresinde oluşan ağrılı iltihap

Dolma is. :Ahşap karkas arası kagir dolgu duvar

Domuzluk is. :Su değirmeninde çarkın bulunduğu yatak

Donak is. :Süs, donanım

Donaklı s. :Süslü, donanımlı

Donanmak f. :Giyinip kuşanmak, takıp takıştırmak

Doruk is. :Yüksek tepe, ağacın tepesi

Doyumluk is. :Bir öğün karın doyuracak yiyecek

Döğen is. :Harman sürme aleti, düğen

Döğen sürmek f. :Döğenle buğday saplarını başaktan ayırmak

Döğme is. :Ahlatın dövülerek kurutulmuş parçaları

Döl is. :1.Yavru.2.Soy, sop, zürriyet

Döl tutmak f. :1.Gebe kalmak.2.Soyu çoğalmak

Dönük is / s. :Dönmüş, vefasız, dönek insan

Dönüklük is :Vefasızlık, sözünden dönmek, döneklik

Döş is. :Göğüs, bağır

Döşek is. :Yatak, şilte

Döşürmek f. :Meyve veya sebze toplamak

Dulda is. :Gölgelik, kuytu yer, korunak, siper, dumda, dunda

Duldalanmak f. :Korunmak, saklanmak, dinlenmek

Dutamah(k) is. :1.Belge, evrak, dayanak. 2.Ateş tutuşturucu çalı çırpı

Duz is. :Tuz

Duz taşı is. :Sığırlara tuz verilen yaygın düz taş

Düğen is. :Harman sürme aleti, döğen

Düğü is. :Bulgur parçası, cicil darısı

Düğür is. :Gelin alayı

Düllüdüdük is. :1.Söğüt ve kavak dallarının kabuğundan yapılan düdük

2.Çok konuşan, dilbaz

Dürmeç is. :Ekmek arası, dürüm, tost

Dürmek f. :Katlamak

Dürü is. :Düğüne çağırılanlara götürülen hediye

Düşgün s. :1.Yaşlı, güçsüz, hastalıklı 2.Yoksul.3.Tutkun, sevdalı, tiryaki

Düşgünlük is. :Yaşlılık, güçsüzlük, yoksulluk, tiryakilik

Düve is. :Yaşını doldurmuş dişi dana, düğe

Düz is. / s. :1.Ova, yazı, düzlük. 2.Düzgün, doğru, saf ve temiz adam

Düzhoran is. :Yöreye ait davul zurna ile oynanan bir halk oyunu

- E -

Ebemkuşağı is. :Gökkuşağı (Yedi renkli bu kuşağın altından geçen cennete gider (!)

Eceis. :Ana, anne

Eçeis. :Büyük kız kardeş

Ecinliis. :Cin

Ecüks. :Azıcık, çok az, ecik

Edik is. :Bir çeşit kar ayakkabısı, hedik

Efendi şapkası is. : Fötr şapka, didon şapkası

Eferimünl. :Aferin, beğenme ve takdir etme anlamına

Eğiş is. :Tekne kazıma aracı

Eğrekis. :Hayvanların eğlenip dinlendiği yer, eyrek

Eğrek tuzuis. :Eğrekte hayvanlara verilen tuz

Eğretis. :Üstünkörü, geçici

Ehels. :Yetenekli, uzman, ehil

Ehmed(t) is. :Ahmet

Ehzan is. :1.Bağışlama, iyilik etme, cömertlik. 2. Allah’ı görür gibi olma hali.

3.Yörede erkek ismi, İhsan

Eke is. : Ergenlik çağına gelmiş, büyümüş, yaşlı insan

Ekeç is. : Akıllı küçük kız

Ekelemekf. :Tohumluk buğdayı tarlaya serpmek, ekin ekmek

Ekenek is. : Ekin ekilebilir tarla, arazi

Ekim Ayı is. :Avara Ayı, 10. Ay

Ekinciis. :Buğday eken, çiftçi (Sahil insanına göre; Alucra, Çamoluk ve

Şebinkarahisarlı anlamına kullanılır.)

Ekin yaymakd. :Gizlice başkasının yeşil ekininde hayvan otlatmak

Ekisis. :Sitem

Ekizis. / s. :İkiz

Eksüğetek is. :Kimsesiz kadın, eksüketek, kadın

Ekti is. / s. : Gözü doymaz, dilenci huylu, cimri

Ekzükis. / s. :Yarım, noksan, eksük, eksik

Ekzük görmek d. :Kız çeyizini tamamlamak, alış veriş yapmak

Eldeçis. :Dibek tokmağı

Elemeşkeres. :Apaçık, aleni, ortada

Elesefiyes. :Yalan yanlış veya gelişi güzel yapılan iş, rasgele

Eldeğirmeniis. :Tahıl öğütülen altı sabit, üst elle çevrilen taş aygıt

Elham is. :Fatiha Suresi, Kur’an’da 1. Sure

Elifba is. :Kur’an Alfabesi

Elikis. :Dağ keçisi, yabani keçi, ellik keçisi

Elkızıis. :Gelin, üvey kız, eş, kadın

Elleme is. :Dokunma, ilişme, karışma

Ellemek f. :1. El ile dokunmak. 2. Karıştırmak

Elli ikinci geceis. :Ölen için elli ikinci gece verilen yemek ve duası

Elleşmekf. :İlişmek, karışmak

Ellik is. :Eldiven

Elti is. :Erkek kardeşlerin eşleri

Elvecreis. :Alucra’nın ilk isimlerinden olduğu söylenen kelime

Elverirs. :Yeter, yeterli

Eme is. :Babanın kız kardeşi, hala

Emerike is. :Amerika

Emi is. :Babanın erkek kardeşi, amca

Emiceis. :Amca çocukları, amcazade

Emmebağ. :Ama, fakat, lakin

Ene is. :Babaanne, nene, ana

Enee ! ünl. :Anaa ! (Hayret ifadesi / Enee kız şuna bak !)

Enekeis. :Bilye, misket (Çocuk oyunu)

Enelikis. :Analık

Enteri is. :1.Kadın entarisi. 2. Erkek gömleği, frenk gömleği

Enük is. :Köpek yavrusu, enik

Epizf. :Epey, epeyce, hayli

Erincek s. :Tembel, uyuşuk, işten kaçan

Erinmek f. :Üşenmek

Erişteis. :Ev makarnası, erüşte

Erkişi is. :1.Kişilikli erkek. 2. Erkeğin cenaze namazında “Erkişi niyetine”

diyerek alınan tekbir öncesi söz

Ersiz is. :Kocasız kadın, dul

Erzingan is. :Erzincan

Erzürüm is. :Erzurum

Esbapis. :Çamaşır, esvap

Eseletten zf. :Aniden, ansızın (Gizlice yaklaşıp arkadan vurmak)

Esger is. :Asker

Esgerlik is. :Askerlik

Esgüğetek is. :Kimsesiz kadın, kadın, eksüğetek

Essah s. :Sahi, doğru, gerçek

Esürük is. :Aklı karışık, sarhoş

Eşkere s. :Açık, aşikar

Eşki s. :Limoni, ekşi

Eşki çalmak d. :Diş kamaşması

Eşkili fetir is. :Mayalı sac ekmeği

Eşşek is. :Eşek

Etlik is. :Semiz hayvan, kavurmalık, mezbahalık

Ěv ! ünl. :Acele et !

Evcülük is. :Evcilik (Çocuk oyunu)

Ěvedi is. / s. :Acele, ivedi

Evelik is. :Yemeği ve sarması yapılan geniş yapraklı bitki

Ev kızı is. :Evlenmemiş kız, kız çocuğu, öz kız

Evlek is. :Tarlayı ekerken ayrılan bölümler, hevlek

Ěvmek f. :Acele etmek

Eyle zf / s. :Öyle (Eyle olmaz !)

Eylenmek f. :1. Eğlenmek, durmak. 2. Alay etmek

Eyleşmek f. :Durmak, beklemek, dinlenmek

Eylül Ayı is. :Harman Ayı, 9. Ay

Eze is. :Tiyeze, teyze

Ezen is. :Namaza çağrı, ezan

Eziz is. / s. :1. Erkek ismi. 2. Üstün insan. 3. Ermiş, eren

- F -

Fadime is. :Fatma, Fedime

Fahı is. :Din hocası, imam, fakı

Fan fin fonis. :Anlaşılmayan konuşma ve peltekler için söylenir

Farımakf. :Rahatlamak, serinlemek, içi açılmak

Fart furts. :Atıp tutmak, palavra, zart zurt

Faşırtıis. :Kaynama sesi, parazit ses

Fedik is. :Karda batmayı önleyen ayakkabı, edik, hedik

Fer is. : 1.Ateş.2.Güç, kuvvet

Ferikis. :Piliç

Ferimek f. :Hafifleyip rahat etmek

Fetiris. :Sac ekmeği

Fırahtıis. :Ahşap kafesli bahçe korunağı, çit, fıraktı

Fırfırıkis. :Fırıldak, pervane, vantilatör

Fırfırokis. / s :Dönek insan

Fırıç is. :Armut (ahlat) ve elma kurusu

Fırtlak s. / is. : Yersiz ve zamansız davranan insan

Fısırık is. :Yetersiz, işe yaramaz

Fısırtıis. :Güçlükle duyulan ses, fısıltı

Fışkı is. :At, katır ve eşek gübresi

Fıtı is. : Bulgur veya yarma ufağı, kırıntı

Fıtırıkis. :Sümük

Fıtırıklı s. :Sümüklü

Fıtırmakf. :Sümkürmek

Fıtıramakf. :Bozulup kokmak

Fidelik is. :Bostanlarda fide yetiştirilen bölüm

Fiğ is. : Baklagillerden hayvan yemi

Firfirikis. :Topaç, tendürük, fırdöndü

Fiske is. : 1.Tenekeden yapılmış fitilli gaz lambası, idare lambası.

2. Parmakla hafifçe vurulan şamar

Fistanis. :Kadın entarisi

Fişne is. : Vişne

Fizahis. :Yüksek sesle ağlamak, feryat etmek, çığlık, şivan

Fol is. :Kümeste bırakılan tek yumurta

Folluk is. : Kümes

Fotuçis. :Bacağı kısa kadın

- G -

Gabal s. / zf. :Götürü, toptan yapılan iş

Gabala bazar is. :Tek ve toptan fiyat

Gabara is. :Ayakkabı tabanına çakılan başlı çapula çivisi

Gabran s. :Kaba, anlayışsız, gaspçı, nobran

Gaçah is. :Eşkıya, terörist, kaçak

Gaçgöç is. :Kadının yabancı erkekten kaçması, kaçgöç

Gada is. :Dert

Gadit s. :Bir deri bir kemik, çok zayıf

Gaga is. :Çocuklar için şeker anlamına söz

Gagiliç s. :Biçimsiz, şekilsiz, yamuk yumuk

Gağırmak f. :Karganın ötmesi

Gağırtmak f. :Yerinden oynatmak, kanırtmak

Gavşak s. :Gevşek, yıkılmak üzere olan

Gah is. :Kabuklu elma veya armut kurusu

Gahırdak is. :Kıkırdak

Galuh(k) is. :Evde kalan kız

Gamga is. :Kıymık, yonga, odun kabuğu

Ganayaklı is. :1. Kimsesiz kadın. 2. Korkak erkek, kan ayaklı

Gancıh(k) is. :Dişi köpek, kancık

Ganırtmak f. :Kaldıraç ile yerinden oynatmak, kanırtmak

Gapcuk is. :Meyvelerin dış kabuğu

Gara s. :Kara

Garagura is. :Kabus, korkulu rüya, karabasan

Garagış Ayı is. :Aralık Ayı, Karakış, 12. Ay

Garamet is. :Dert, sıkıntı, zorluk, yokluk

Garar bazar is. :Göz kararı, aşağı yukarı, biçilen tek fiyat

Gardaş is. :Kardeş

Gardof is. :Patates

Gargış is. :İlenme, kötü dua, kargış

Garh(k) is. :Su yolu, hendek, hark

Garı is. :Kadın, karı

Garık(h) is. :Bostan bölmeleri

Garşuki is. :Karşıki

Gart is. :1.Yaşlanmış, yaşlı. 2. Sert kabuklu

Gasmuh(k) is. : Çam filizinin iç zarı, sıyırtma, kasmuk

Gasmuhçu is. :Kasmuk yiyen, Alucralı

Gaşuh(k) is. :Kaşık

Gatgu is. :Yardım, katkı

Gatıh(k) is. :Ayran, katık

Gatıhlı çorba is. :Ayranlı soğuk çorba

Gatır is. :Katır

Gatma is. :Kalın ve sağlam iplik

Gavat is. :Pezevenk

Gavuk is. :Kavuk

Gâvur s. :İslam Dini’ne karşıt, inancı bozuk, müslüman olmayan

Gâvurluk is. :Acımasızlık, insafsızlık, gaddarlık ve alçaklık

Gavut is. :Yağda kavrulmuş tahıl unundan yapılan yemek

Gaygana is. :Yumurta yemeği, omlet, kaygana

Gaygu is. :Endişe, kaygı

Gayhı is. :Kızak, kayak, kaykı

Gayım s. :Sağlam, sıkı, dayanıklı

Gayın is. :Evlilikle elde edilen akrabalık, kayın (kayınbaba)

Gaymak is. / f. :1. Sütün yağlı üst tabakası, kaymak. 2. Kızak kaymak

Gazel is. :Sonbaharda dökülen ağaç yaprakları

Gebeş is. :Karnı şiş erkek, göbekli

Gebre is. :Tımarlık kıl kese, kaşağı

Gecgere is. :Omuzda yük taşımak için kullanılan kollu ahşap araç

Geçe is. :Dere kenarı, yaka, taraf (o geçe, bu geçe)

Geçi is. :Keçi

Gedek is. :Manda yavrusu, malak

Gelberi is. :Fırın küreği, el tırmığı

Gelecoş is. :Peskütan, et ekmek karışımı sarımsaklı sıcak yemek

Gelinbacı is. :Ağabeyin eşi, yenge

Gelin göçürtmek d. :Gelini şenlik içinde damat evine götürmek

Gelin havası is. :Gelinin baba evinden ayrılması sırasında davul-zurna

veya kemençe ile çalınan hüzünlü ayrılık havası

Gelinlik tutmak f. :Gelinin söyletmelik almak için bir süre konuşmaması

Gendüme is. :Dibekte zarı alınmış keşgeklik buğday

Gergef is. :Oya ve nakış işlemeye yarayan çember, gergi

Gerilik is. :Düğün veya bayramlarda giyilen giysi

Germicek is. :Değirmen üst taşının çevrilmesini sağlayan aparat, araç

Get ! ünl. :Haydi git, bırak, boş ver

Geven is. :Kökleri yağlı bir ot, hayvan yemi

Gevelemek f. :Kem küm etmek

Geviş getirmek f. :Hayvanın yediklerini yeniden çiğnemesi

Gevmek f. :Ağızda çiğnemeye çalışmak

Gevremek f. :Kolay kırılır hale gelmek, olgunlaşmak (meyve)

Gevşek is. / s. :Sır saklamaz

Gevük is. :Dişsiz, ağzı eğik bükük

Gezeğen is. :1. Soğuk algınlığı, grip. 2. Uçuk, kabarcık

Gı ! ünl. :Kız ! (Kadın kadına hitap, seslenme sözü)

Gıbal s./ is. :Yüz göz, boy bos, tip, görünüş

Gıbalsız s. :Yüzü gözü, boyu bosu bozuk, tipsiz

Gıcı is. :Küçük kız çocuğu

Gıcıh(k) is. :1.Kuzu. 2. Sinir bozucu, antipatik

Gıcır s. :Yepyeni, pırıl pırıl, gösterişli

Gıç atmak f. :Hayvan tepmesi

Gıdıh(k) is. :1. Çene altı, gerdan. 2. El sepeti

Gıdıhlanmak f. :Gülmeyi sağlayan deri ürpermesi, gıdıklanmak

Gıdıhlamak is. :Gıdı gıdı diyerek koltuk altını parmakla okşamak

Gıldırgıcık s. :Ufak tefek ve işe yaramaz şeyler

Gılıh(k) is. :Üst baş, giyim kuşam, kılık

Gılıhsız is. :Üstü başı, giyim kuşamı bozuk, kılıksız

Gıpranmak f. :Kıpırdamak

Gırağ is. :1. Yüksek tepe. 2. Sabah saatlerinde ıslak toprağın buz tutması

Gıraan is. :1.Yüksek ve düzlük arazi. 2. Saçkıran

Gırbo(ğ) is. :Kurbağa

Gırkayak is. :Yengeç

Gırkmak f. :Koyun ve keçi yününü kesmek (Koyun kırkmak)

Gırkıç is. :Koyun kırkma makası, gırgıç, kırkıç

Gırnap is. :Sicim, ince ip, kınnap

Gıskı is. :Gergi, kıskaç

Gışın is. :Kışın

Gıt etmek f. :Diş ile ısırmak (çocuk)

Gıymıh(k) is. :Ağaç parçacığı, ince tahta, kıymık

Gız is. :Kız

Gızanbuh is. :Ekşimsi ve tatlı küçük çalı meyvesi

Gızcuğaz is. :Kızcağız

Gicişmek f. :Tatlı tatlı kaşınma isteği

Gidik is. :Keçi yavrusu, oğlak

Gil is. :Aile köken bildirir isim eki (Mehmetgil)

Gilar is. :Kiler

Gildan is. :İnce, kırmızımtırak göze veya su kurdu

Gildik is. :Davar gübresi

Gilik is. :Sac altında ısı ile pişen içli ekme, kömbe

Girebi is. :Kargaburunlu el baltası

Giresin is. :Alucra’nın bağlı olduğu il, Giresun

Girişmek f. :Kıyasıya kavga yapmak, acımasızca vurmak

Gişi zm../ is. :Kişi, kişilik (Er gişi / Her gişi)

Giyo(ğ) is. :Güvey, damat

Gocaarı is. :Yaşlı kadın eş, kocakarı

Gocaman is. :1. Kocamış erkek eş, koca. 2. İri yarı, çok büyük, kocaman

Gocunmak f. :Alınmak, pirelenmek

God is. :Tahıl ölçeği, gödük

Godoş is. :Deyyus, pezevenk, gavat, kodoş

Goğuk is. :Derin oyuk, ağaç kovuğu, kovuk

Goğur s. :Tipi ve rengi bozuk, ters, inatçı hayvan ve insan

Golcu is. :Orman bekçisi, kolcu

Goley s. :Kolay

Gopça is. :Düğme, ilik

Gor is. :Mezar, kabir

Goru is. :Ağaçlık yer, koru

Goşan is. :Avuç ölçüsü

Goya zf. :Yani, sanki, güya

Gozalak is. :Çam ağacının konik meyvesi, kozalak

Göbek is. :Tarla içindeki ekilemeyen taşlı bölüm, yer

Gödük is. :Silindirik ahşap tahıl ölçeği, god

Göğ s. :1. Sema, gök. 2. Yeşil ekin, olmamış ham meyve

Göğermek f. :Yeşermek, güvermek

Göğnük is. :Olgunlaşmış yumuşak meyve, göğnü

Göğnümek f. :Meyvelerin olgunlaşması, göynümek

Göğüş is./ s. :Gök mavisi, mavimsi

Gön is. :Büyükbaş hayvan derisi

Gölermek f. :Akarsuyun göllenmesi

Göresimek f. :Göresi gelmek, özlemek

Görsetmek f. :Göstermek

Görükmek f. :Gözükmek

Göze is. :Kaynak, suyun çıkış yeri

Gözcek is. :Gözlük

Guba is. :Tütünlük, baca

Gubarmak f. :Çalım satmak, böbürlenmek, kubarmak

Guc is. :Kucak

Gudalak is. :Çam kozalağı, kozalak

Guduruk is. :1. Yaramazlık yapan çocuk, kuduruk.2.Kudurmuş köpek

Gulah vermek f. :Önemsemek, dinlemek, ciddiye almak

Gullep is. :Büyük menteşe, dış kapı kilidi, sürgü

Guma is. :Ortak kadın, kuma

Gursak is. :1. Gırtlak, boğaz, kursak.2.Uçucu hayvanların taşlığı

Gursaklı s. :Onurlu, yürekli, cesur

Gursaksız s. :Onursuz, yüreksiz, korkak

Guşhana is. :Küçük tencere, kuşhana

Guş lastiği is. :Sapan

Guşluk is. :Kuşların uyandığı, güneşin yükseldiği sabah vakti

Guvah(k) is. :Saçta oluşan kepek, kuvak

Guytak is. :Kuytu

Guz is. :Güneş almayan yer, kuzey, gölgelik, kuz

Gücük is. :Kısa boylu adam

Gücük Ayı is. :Şubat Ayı, 2. Ay

Güççük s. :Küçük

Güdük is. :Kuyruğu kopmuş hayvan

Güğüm is. :Büyük ibrik

Gülesi tutmak f. :Gülme krizine tutulmak

Güleş is. :Güreş

Gülük is. :İşi boş ve yuvarlak çopur meşe meyvesi

Gülük oynamak f. :Gülük ile misket oynamak

Gümenli is. :Gebe

Gündöndü is. :Ayçiçeği

Gündük s. :Kuyruksuz kümes hayvanı

Günülemek f. :Kıskanmak

Gütmek f. :Hayvan otlatmak, çobanlık yapmak

Güvermek f. :1. Küflenmek. 2. Yeşermek

Güvez s. :Sabırsız, dızık

Güz is. :Sonbahar

Güzlük is. :Sonbaharda ekilen ekin

Güzün zf. :Sonbaharda, güz vaktinde

- Ğ -

Ğ Harfi : Türk dilinde, Ğ / Yumuşak Ge harfi ile başlayan Türkçe kelime

bulunmamaktadır.

- H -

Habu s. / zm. :Bu

Habura s. / zm. :Bura, burası

Hacar is. :Buğdaygillerden bir çeşit iri ve parlak tahıl

Hacar pilavı is. :Yöreye has özel ve güzel bir pilav

Hacat is. :Takım taklavat, edevat, alet

Haflanmak f. :Ürpererek korkmak

Hağu s. / zm. :O

Hahlu is. :Haklı

Hakk is. :Allah (c)

Hala is. :Babanın kız kardeşi, eme

Halbur is. :Geniş delikli büyük elek, kalbur

Halbur tatlısı is. :Kalbur yüzeyi ile şekillendirilen unlu bir çeşit tatlı

Hâli s. :Terk edilmiş, ıssız, boş

Halleşmek f. :Bir konuda dertleşmek, anlaşmak ve helalleşmek

Ham yapmak f. :Mama yemek (Çocuklar için)

Hameyli is. :Boyuna asılan gümüş kaplı kolye, muskalık

Hapahap nsz. :Yüz yüze gelmek, aniden karşılaşmak

Hapak is. :Yolların birleştiği yer

Haphap is. :Çocuk için kullanılan “ye”,“yut” anlamına gelen “hap et !” sözü

Hapeng is. :1. Kepenk.2.Tepenin arkası

Har is. :Sıcaklık, alev, ateş

Harar is. :Büyük çuval, telis

Hareket is. :Yer sarsıntısı, zelzele, deprem

Hark is. :Su yolu, ark

Harman is. : Tahılların taneden döğen ile ayrıldığı düz ve yuvarlak alan

Harman Ayı is. :Eylül Ayı, 9. Ay

Harman savurmak f. :Yaba ile buğday ve samanı havaya atıp ayırmak

Hartama is. :Kiremit yerine kullanılan ince çatı tahtası

Harus is. :Ekilip biçilemeyen bakımsız arazi

Hasıl etmek f. :Araziyi verimli hale getirme, bakım, nadas

Hasut s. / is. :Kıskanç, günücü, haset

Hasüktür ! ünl. :Defol anlamına gelen kovma sözü

Haşgil is. :Haşılı çok yiyen, doymak bilmeyen, obur

Haşhaş is. :Yemeği de yapılan yapraklı bir çeşit sebze

Haşıl is. :Buğday (gendüme) kırığından yapılan bulamaç, keşgek

Haşlak s. :Rüzgar ile kavrulmuş, tanesi boş tahıl, ekin

Haşlık is. :Harçlık

Haşu s. / zm. :Şu

Hatun kişi İs. :Seçkin ve kişilikli kadın

Haura(da) s. / zm.:Ora, orada

Havas is. :Heves

Havaslanmak f. :Hoşlanmak, göz koymak, sevmek, heveslenmek

Hay hay zf. / ünl. :Olur, pekey anlamına söz

Hayâ is. :Utanma duygusu, edep, terbiye (“Utanmıyorsan istediğini yap”)

Haya is. :Erbezi, testis

Hayat is. :Ev önündeki üstü kapalı, yanları açık yer, taraça

Hayıf is. :Öç, intikam

Hayıflanmak f. :Esef etmek, üzülmek

Hayın is./ s. :Alçak, hain

Hayva is. :Ayva

Haziran Ayı is. :Kiraz Ayı, 6. Ay

Hē zf. :Peki, olur, evet

Heç zf. :Boş, değersiz, yaramaz, hiç

Hedik is. :1. Bir çeşit kar ayakkabısı. 2. Haşlanmış buğday

Hekâ is. :Hikaye

Helâ is. :Ayak yolu, apteshane, kenef

Helâl is. :Nikahlı eş

Helbet zf. :Elbet

Hele ho de ! ünl. :Öküzleri harekete geçir, sür anlamına söz

Helik is. :Taş duvardaki küçük taş parçaları

Hemi ? zf.. :Emi ? Öyle mi ? Evet mi ? anlamına soru sözü

Herek is. :Zayıf koyun

Heri ünl. :Yürü, git, işin mi yok anlamına (Heri sende ! İşine bak !)

Herif is. :Kaba saba görgüsüz adam, erkek

Herk is. :Ekilmeyip dinlendirilen, sürülerek hasıl edilen tarla, nadas

Herle is. :Un çorbası, helle

Herslenmek f. :Kızmak, sinirlenmek, hırslanmak

Hevlek is. :Tarla sürülürken ayrılan her bir bölüm, evlek

Heyiklemek f. :Gizli gizli gözlemek, izlemek, takip etmek

Heylemek f. :Hayvanlara sesleniş sözü (Ho, çü, çüş, vd.)

Hı zf. :Peki, evet

Hıdrellez is. :Hızır İlyas efsanesi, 6 / 7 Mayıs günleri

Hıldırhış s. :Dağılmış, parçalanmış, bozulmuş

Hılhışır s. / is. :Eli ayağı tutmaz, perişan, yaralı bereli

Hılt is. :Hile, hileli iş

Hıltah(k) is. :Bol gelme, gevşek olma

Hımıh(k) is. :Burun ve genizden konuşan insan

Hımkırık is. :Sümük

Hımkırmak f. :Sümkürmek, burun temizlemek

Hınç is. :Öç, intikam

Hınik is. :Sümük

Hınkirmek f. :Sümkürmek, burun temizlemek

Hınzır is. :1. Domuz. 2. Pis, arsız, hayasız, kötü insan

Hır is. :Kavga, gürültü patırtı, dalaş

Hırhız is. :Hırsız, uğru

Hırıt is. :Zayıf ve güçsüz hayvan veya insan

Hırlamak f. :1. Hırıltılı ses çıkarmak. 2. Köpeğin hırlaması

Hırlaşmak f. :Ağız kavgası yapmak

Hırlı is. : İki anlama kullanılır : 1. İyi, doğru,uslu, güvenilir. 2.Yaramaz,kötü,

şımarık, güvenilmez kimse. (İnsan bu, hırlı mı, hırsız mı bilinmez ?)

Hırtaboz s./ is. :Şaşkın, sersem, zıpır

Hırtlak is. :Boğaz, hırtloğ, gırtlak

Hışır s. :Yırtık pırtık, çok eski, kullanılamaz

Hışır olmak f. :Yara bere içinde kalmak, yorgun argın olmak

Hıyanetlik is./ s. :İhanet etme, hainlik, hıyanet hali

Hızan is. :Çoluk çocuk, ev halkı

Hicab is. / s. :Utanç, sıkılma, haya etme, hicap

Hicap is. :Yüz ve gözü örten örtü, peçe

Hilaf is./ s. :Yalan, yanlış

Hilafsız s. / is. :Yalansız, doğru

Him is. :Duvar temeli

Hoo(o) ünl. :Sığırları yürütme komutu

Hobuş ! ünl. :Omuz veya sırta alınacak çocuğa bin anlamına söz

Hoçur s./ is. :Kısa boyunlu insan

Ho de ! ünl. :Kağnı veya sabanı sür anlamına söz

Hoğ s. :Öfke, şiddet, hiddet, aşırı haz

Hola s. :Ayar, düzgünlük, denge

Hôlamak f. :Öküzleri sürmek, hareket ettirmek

Holasız is. / s. :Ayarsız, düzensiz, dengesiz

Homurmak f :Homurdanmak

Homzur is. :Kötü ve baş belası insan

Homzur kesilmek d. :Topluma alçakça zulüm yapmak

Hon is. :Buğday biçerken tarlanın ayrılmış her bir bölümü

Hon kesmek f. :Buğday tarlasını biçmek üzere bölümlere ayırmak

Hor is. :Değersiz, aşağı, işe yaramaz

Hora geçmek d. :İşe yaramak, makbule geçmek

Horan is. :Yöre halk oyunlar, halay (Alucra Diki)

Hor görmek f. :Aşağılamak, küçük görmek, dışlamak

Horum is. :Ot yığını, ot balyası

Horuz is. :Horoz

Hoşab is. :Komposto, hoşaf, hoşap

Hoşirik is. :Sulanmış ve iltihaplanmış yara

Hozan is. :Ekilmemiş veya sürülmemiş tarla

Höllük is. :Kundak çocuklarının kundağı içine bez yerine konulan ısıtılmış,

elenmiş ince toprak

Höpürdetmek f. :İçecekleri sesli içmek

Höst ! ünl. :1.At ve katırı uyarma sözü.2. Kaba ve anlayışsız insanı uyarma

Hu(u) ! ünl. :Kadınların birbirine seslenme ve çağırma sözü

Huda is. :1. Tanrı, İlah. 2. Hile, tuzak, düzen (Hile huda)

Hulus is. :Buğday tarlalarında kendiliğinden biten bir ot türü

Huma kuşu is. :Talih kuşu

Humay is. :Tanrı, Allah (c)

Huy is. :1.Ruh, karakter, sinirsel özellikler, akıl. 2. Hayvana verilen içgüdü

Huylu is. :1. İyi huy sahibi olmak, huylu. 2. Ruhsal problemli olmak, huysuz

Huy tutmak f. :Bayılmak, sinir ve sara nöbeti geçirmek

- I -

Ihbal is. :Şans, kısmet, talih, baht

Ihlamak f. :Ağır yük ve hastalık sebebiyle inilemek

Irah(k) s. :Uzak, ırak

Irakı is. :Rakı

Iramazan is. :1. Ramazan Ayı. 2. Erkek ismi, Ramazan

Irazı is. :Razı olan, kabul eden

Irbıh is. :İbrik

Irgamak f. :Sallamak, ırgalamak

Irganmak f. :Kıpırdamak

Irgat is. :Buğday biçen kadın, kadın tarım işçisi

Irıza s. :Erkek ismi, Rıza

Irzıkırıh(k) is. :Namussuz

Isgat is. :Ölenlerin namaz ve oruç borçları için dağıtılan ve verilirken “Aldın

kabul ettin mi ?” denilerek verilen sadaka, ıskat.(Bidat, dindışı, hurafe)

Isgatçı is. :Isgat alan, mezarlık dilencisi, kefen soyucusu

Isıcak is. / s. :1. Isınmış, sıcak. 2. Hamam

Isırgan is. :Yaprakları acı ve yakıcı yemeklik, ilaçlık bitki

Isıtma is.:Sıtma hastalığı (“Isıtma, bu iti bir daha tutma” diye muska yazılan hastalık)

Islık is. :Parmaklar ve dudaklar arası çıkarılan tiz ses

Islık çalmak d. :1. Islıkla çağırmak.2. Elleri cebinde boş gezip ıslık çalmak

Istahan is. :Tahıl parçalayıcı ve zarlarını soyucu taş silindir, değirmen

Işgın is. :Dağlarda biten ve çiğ olarak yenen bir çeşit bitki

Işımak f. :Aydınlanmak, güneş açmak (Gün ışıdı / Güneş doğdu)

- İ -

İci is. :Büyükbaba, dede (Bazı yörelerde ağabey anlamına)

İçdonu is. :Kilot

İçerlemek f. :Alınmak, darılmak, içine atmak

İçi is. :Büyük erkek kardeş, ağabey, ici

İçlik is. :İç çamaşırı, fanila

İdare is. :Camsız, fitilli gaz lambası, fiske

İflah is. :Kurtulma, iyileşme, onma

İflah olmaz s. :Kurtulmaz, iyileşmez, onmaz

İflahsız s. :Kurtuluş umudu kalmamış

İkizler s. :Alucra’nın Pirili Köyü’ndeki ikiz tepeler

İlazım s. :Lazım

İlenger is. :Geniş ve büyük yemek kabı, kenger, lenger

İlenmek f. :Beddua etmek, kargışlamak

İlik is. :Düğme, kopça

İlişmek f. :Karışmak, bulaşmak, takılmak

İlkin zf. :Önce

İlkindi is. :İkindi Namazı vakti, akşama doğru

İmdek is. :Ümit

İmik is. :Boğaz, gırtlak, ümük

İmme bağ :Emme, lakin, ama

İndem zf. :O kadar değil

İndeme zf. :Gerektiğinden fazla

İni is. :Küçük erkek kardeş, kayın kardeş

İnme is. :Felç, nüzul, çalınma

İnne is. :İnat, ısrar, keskin karar bildirir söz ve tavır

İnne de is. :İnadım inat anlamına, inadına, kesinlikle

İnnem is. / s. :Beklenti, beklenenden fazla

İnneme zf. :Hepten, tamamıyla, büsbütün

İreceb is. :1. Recep Ayı. 2. Erkek ismi

İreli zf. :İleri

İrellemek f. :İlerlemek

İreng is. :Renk

İrezil s. / is. :Rezil

İrezillik is. :Rezil olma durumu, rezalet, rezillik

İrilemek f. :Samanın incesini yiyip, irisini küründe bırakmak (Sığır)

İseyin is. :Hüseyin

İskemi is. : Sandalye, iskemle, oturak

İstida is. :Arzuhal, dilekçe

İşgil s. :Şüphe, kuşku, vesvese, kuruntu

İşgillenmek f. :Şüphelenmek, kuşkulanmak

İşlik is. :Yelek

İşmar is. :Kaş göz işareti

İt is. :Köpek

İt dirseği is. :Arpacık, göz hastalığı

İtlik is. :Alçalma, alçaklık, kemikçilik, yalakalık, köpeklik, kinizm

- J -

J Harfi :Türk dilinde, J / Je harfi ile başlayan Türkçe kelime

bulunmamaktadır. Batı dillerinden alınan kelimelerin

başına C ön eki konularak bu kelimeler dilimize uyarlanmıştır.

J = C için örnek: (Jandarma = Candarma, cenderme / Jilet = Cilet /

Jimnastik = Cimlastik) gibi

- K -

Kabal s. / zf. : Götürü, toptan yapılan iş

Kabala pazar is. :Tek ve toptan fiyat

Kaçgöç is. :Kadının yabancı erkeklerden kaçması, gaçgöç

Kadeyif is. :Gadeyif tatlısı, kadayıf

Kadınkişi is. :1. Seçkin ve ağırbaşlı kadın. 2. Kadının cenaze namazında

“Kadınkişi niyetine” diyerek alınan tekbir öncesi söz

Kadirmevla is. :Her şeye gücü yeten, Allah (c)

Kadit s. :Çok zayıf, gadit

Kafa is. :Baş, kelle

Kafa kağıdı is. :Kimlik, nüfus cüzdanı, nüfus kağıdı

Kafasız s. :Anlayışsız, aklı az, aptal

Kağırtmak f. :Yerinden oynatmak, kanırtmak

Kağnı is. :Öküz arabası

Kağşak s. :Gevşemiş ve dağılmaya yüz tutmuş

Kah(k) is. :Erik, armut, elma ve kayısı kurusu, gah

Kâhat is. :Kağıt, kaat

Kahbe is. :1.İhanet eden, dönek insan. 2. Kötü kadın

Kakıç is. :Kusur, ayıp iş, başa kakma, kakınç

Kalaba is. / s. :Topluluk, çokluk, kalabalık

Kalık is. :Evde kalmış kız, galuh

Kalu Bela is. :İnsanın ruh halindeyken Allah’a verdiği söz (Araf, 7/172)

Kamga is. :Odun parçacıkları, kıymık

Kanak is. / s. :Her söze inanan, saf, kanıcı, bön

Kancık s. :1.Dişi köpek. 2.Dönek insan. 3.Kötü kadın

Kandaz is./ s. :Doymak bilmeyen adam, obur

Kandil is. :1.Fitilli yağ lambası. 2.Berat, Miraç, Regaib, Mevlit geceleri

Kanık is. :Azla yetinen, tok gözlü, kanaat eden

Kanırtmak f. :Yerinden oynatmak, kağırtmak

Kanlı is. :Katil, kan davasında ilk öldürülmesi düşünülen kişi

Kansız s. :Korkak, duygusuz, ciğersiz

Kant is. :Şeker ve limonlu sıcak içecek

Kapuska is. :Etli lahana yemeği

Karakış Ayı is. :Aralık Ayı, 12. Ay

Karakura is. :Korkulu rüya, kabus, garagura

Karaltı is. :Gece karanlığında veya uzaktan seçilemeyen görüntü

Karamet is. :Dert, çile, sıkıntı, kaza, bela, garamet

Kardaş is. :Arkadaş, kardeş, gardaş

Kareysar is. :Şebinkarahisar Şehri, Gareyser

Kargış is. :İlenme, kötü dua, gargış

Kârhan is. :Çıkarcı, bedavacı, gaspçı, zorba

Karık is. :Bahçe sulamak için açılan su yolu ve dikim alanı

Karşılama havası is. :Düğün ve şenliklere katılanları karşılarken davul

zurna ile çalınan şen ve şakrak hava

Kart is. :1.Gençliği, körpeliği ve tazeliği kalmamış, gart. 2. Sert kabuklu

Kartmak is. :Beden kiri

Kartol is. :Patates, gardof, gardol

Kasaba is. :Alucra Şehri, Merkez, Pazar

Kasılmak f. :Kendini beğenmek, kasınmak

Kasım Ayı is. :Koç Ayı, 11. Ay

Kasmuk(h) is. :Çam filizinin sütlü ve sulu iç zarı, sıyırtma

Kasmukçu s. :Kasmuk yiyen, Alucralı

Kaş is. :1. Raf. 2. Çatı kenarı

Kaşmer is. :Maskara, soytarı, gaşmer

Katık is. :Ayran, gatık

Katıklı çorba is. :Ayranlı soğuk çorba

Katmer is. :Tavada pişirilen yağlı ekmek, kete

Katuaz is./ s.. :Kaba saba, yontulmamış sert ve inatçı insan

Kavil is. :Karşılıklı söz verme, anlaşma, sözleşme

Kavlak is. :Güneşten veya soğuktan derisi soyulmuş insan

Kavrak is. :Kurumuş ve kolay yanan dal, çalı çırpı, yaprak

Kavram is. :Tutam, demet

Kavurga is. :Kavrulmuş tahıl, gavurga

Kavut is. :Yağda kavrulmuş tahıl unundan yapılan yemek, gavut

Kayhı is. :İki ayak üzerine oturtulmuş kollu kızak, kaykı

Kayıntı is. :Açlık gideren atıştırılacak yiyecek

Keçileşmek f. :İnatlaşmak, inadı tutmak

Kef is. :Kalın ve katı köpük

Kefin is. :Kefen

Kehle is. :Bit

Keke is. :Kekeme, peltek, laluh(k)

Kekük is. :Kokulu bir bitki, dağ nanesi

Kekül is. :Perçem

Kelam-ı Kadim s. :Kur’an, Mushaf

Kelek is. :Koyunların boynuna asılan çan

Kelem is. :Lahana

Kelep is. :Sarılmış kol boyu ip çilesi, çile

Keleş is. :Yörede kavruk kalmış, gelişememiş, çelimsiz insan anlamına

Kelik is. :Ayakkabı eskisi

Kelime-i Şehadet is.:<

Muhammeden abduhu ve resuluh >>Yâni Türkçesi : “Ben şahitlik

ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve yine şahitlik ederim ki ;

Muhammed O’nun kulu ve elçisidir” anlamına gelir.

Kelime-i Tevhid is. :<<Lâ ilâhe illallah, Muhammeden resûlulllah >>

Yâni Türkçesi : “Allah’tan başka ilah yoktur, Muhammed Allah’ın

elçisidir.” anlamına gelir.

Kelle is. :1. Baş, kafa. 2. Buğday başağı

Kellebaş is. :Hayvanın kelle ve paçasından yapılan yemek

Kem is. :1. Ottan yapılmış bağ ipi, ken. 2. Kötü, kötü söz

Kem çalmak f. :Ottan bağ ipi yapmak, ken çalmak

Kemçük s. :Yamuk, eğri (Kemçük ağızlı)

Kemre is. :Sığır gübresi, ahbun, tezek

Kemrelik is. :Ahbunluk, gübrelik

Kemük is. :Kemik

Kemükçü is. / s. :Kemik peşinde koşan, köpek huylu, satılık adam

Kenef is. :Ev dışındaki ayak yolu, hela

Kenef böcüğü is. :Keneflere toplanan bir tür arsız sinek sürüsü

Kenef böceği is. :Çıkarları için alçaklaşan insan

Kenet is. :Menteşe

Kenger is. :Pilav kabı, büyük tepsi, lenger, ilenger

Kepenek is. :Kelebek, pervane

Kersen is. :Hamur yoğrulan ahşap yarım daire tekne

Kerti s. :Bozulmuş gıda, bayat

Kertik is. :Ağaca vurulan işaret, iz, kesik, kertük

Kese is. :Kestirme yol, keçi yolu

Kesek is. :1. Parçalanmış toprak parçası. 2. Kesilen ekmek parçası

Kesmük is. :1. Mısır koçanı. 2. Saman irisi. 3. Maya tutmayan süt

Kesmüklemek f. :Samanı irilemek

Kesmüklük is. :Ev ve ahır önlerindeki örtme, sundurma

Keş is. :Yağı alınmış, kurutulmuş ayran çökeleği, kurut

Keşik is. :Sıra, nöbet

Keşkek is. :Etli buğday (gendüme) yemeği

Keşlek s. :Ufak tefek adam, yavşak

Kete is. :Sacda yapılan bir çeşit yağlı közleme

Kevgür is. :İrice süzgeç

Kevük s. :Dişsiz

Kıcı is. :1. Küçük kız, gıcı. 2. Küçük kuzu

Kıpık is. :Yarı kapalı göz

Kırağı is. :1. Tepenin başı, dağ boynu, geçit. 2. Toprağın buz tutması

Kıran is. :Dağ sırtı, düzlük, tepe başı

Kırik is. :Yeni doğmuş tay

Kırkıç is. :Koyun kırkma makası, gırgıç

Kırkıncı gece is. :Ölen için kırkıncı günde verilen yemek ve yapılan dua

Kırkını kutlamak f. :Kırk gününü dolduran çocuk ve anne için tören

Kırlent is. : Anadolu evlerinde divan arkasına konulan işlemeli, oyalı yastık

Kışgılemek f. :Saldırtmak

Kışlatmak f. :Hayvanları kış mevsiminde bakıp besletmek

Kıtlama is. :Şekeri ağızda tutarak çay içme, Erzurum işi çay içme

Kıyık(h) is. / s. :Aralık, yarı açık

Kıyıklamak f. :Aralamak

Kızağan is. :Erkek arayan dişi hayvan, köpek

Kızambuk(h) is. :Bir çeşit ekşi ve tatlı çalı meyvesi, gızanbuh

Kikirdemek f. :Kızların kesik kesik gülüşmesi

Kil is. :1. Yağlı köpüren ince toprak. 2. Sabun yerine kullanılan kil

Kipi s. :Sıkı

Kiraz Ayı is. :Haziran Ayı, 6. Ay

Kirez is. :Kiraz

Kirli çıkı is. / s. :Eli sıkı, gizli mal biriktiren, tutumlu

Kirman is. :Çatallı büyük yün eğirme aleti, terşi

Kirtik is. :Sabun artığı, parça sabun

Kişmiş is. :Kuru üzüm

Kitlemek f. :Kilitlemek

Kocaarı is. :Yaşlı kadın eş, kocakarı, gocaarı

Kocaman is. :1. Kocamış erkek eş, koca. 2. İri yarı, çok büyük, gocaman

Koç Ayı is. :Kasım Ayı, 11. Ay

Koç katımı is. :Koyun ve keçilerin öğür alması dönemi

Koğ is. : Dedikodu

Koğcu s. :Dedikoducu, söz taşıyan, münafık huylu

Koğ dinlemek f. :Konuşanları gizlice dinleyip başkalarına taşımak

Koğur s. :Rengi bozuk, inatçı, ters, goğur

Kokmuş is. :Dedikoducu kadın veya erkek

Kom is. :Davar ağılı, köm

Konak is.:1.Gösterişli Türk evi. 2. Konaklanan yer. 3.Kundak çocuklarının

başındaki kepek, guvak

Konsol is. :Çekmeceli küçük dolap, komidin, bahü

Koşam zf. :İki avuç dolusu

Kozalak is. :Çam ağacının konik çiçek kurusu, kudalak, kozak

Kök is. :1.Şeker pancarı. 2. Yer elması

Köleçehre is. :Yüzü gözü pek güzel olmayan insan

Kölük is. :1. Boynuzsuz hayvan. 2. Ucu künt ve yuvarlak bıçak

Kömbe is. :Tepside pişirilen büyük ve içi üzümlü ekmek

Kömsük is. :İçilmiş sigara artığı, kösmük

Kömüş is. :Manda, camış

Köp is. :Kağnıda öküz gübresinin toplandığı yer

Körpü is. :Köprü, geçit

Köso(ğ) is. :Ucu yanık odun parçası, köseği

Köstü is. :Köstebek

Kösüre is. :Kolla çevrilen bileği taşı

Kötülemek f. :Zayıflamak, güçsüzleşmek, hasta olmak

Kuba is. :Ocak ve ateş bacası, koba, guba

Kubat s. :Kaba saba, biçimsiz, gubat

Kudurmak(h) f. :Yaramazlık yapmak (çocuk için)

Kuduruk is. :1. Yaramazlık yapan çocuk, guduruk.2.Kudurmuş köpek

Kufa is. :Ağaç su kabı, kofa

Kulhü is. :Kur’an’da 112. İhlas Suresi (Üç kulhü, bir Elham okumak)

Kulun is. :At ve eşek yavrusu

Kulunlu s. : Gebe kalmış at veya eşek

Kurdalamak f. :Karıştırmak, kurcalamak, elle yoklamak

Kursaklı s. :Onurlu, kişilik sahibi, ciğerli

Kursaksız s. :Onursuz, kişiliksiz, ciğersiz

Kurt kapmak f. :Kurdun alıp kaçması ve yemesi

Kuru is. :Fırında kurutulmuş somun, fırın kurusu

Kuşburnu is. :Gülgillerden reçel, çay, ilaç yapılan, meyvesi yenilen ağaç

Kuz is. :Gölgelik yer, kuzey taraf

Kuzu kulağı is. :Ekşimsi, yayvan yapraklı yenilen bir ot, roka

Kuzulamak f. :Gebe hayvanların doğum yapması

Kuzuluk is. :Kuzu ağılı

Küçüklenmek f. :1. İt yavrusunun kuyruk sallaması, yaltaklanması.

2. İnsanın korku ve çıkar için yalvarıp yaltaklanması

Külek is. :Ahşap, kollu süt, yoğurt ve yağ kabı

Külfet is. :Bakılması zorunlu insanlar, aile bireyleri

Künde is. :Büyük hamur parçası

Küpül is. / s. :Kısa ve şişman insan, şişko

Kürt kürt s. :Kütür kütür (Bir şeyi ses çıkararak yemek)

Kürtük is. :Kar yığını, erimeyen dağ karı

Kürün is. :1. Su ve yem için ağaçtan oyulmuş yalak. 2. Ahşap su taşıma

kabı, bir çeşit su tankı

Küskü is. :Büyük demir veya ağaç levye, kaldıraç

Küşül is. / s. :Karnı şişik, güçsüz ve zayıf adam

- L -

La ! ünl. :Lan, ulan, ula

Laluk is. / s. :Peltek, kekeme

Lavaş is. :Bir çeşit ince pide

Lavanta is. :Gül suyu, çiçek suyu, kolonya

Lavlak is. :Konuşması anlaşılamayan adam

Leçber is. :Çiftçi, rençber

Leçberlik is. :Çiftçilik

Lenger is. :Geniş ve büyük yemek kabı, kenger, ilenger

Loğ is. :Silindirik toprak dam sıkıştırma aracı, loğ taşı

Loğkeş is. :Loğ taşının kolu

Loğlamak f. :Loğ ile toprak damın toprağını sıkıştırmak

Lohusa is. :Yeni doğum yapmış kadın, loğusa

Löküs is. :1. Modern insan. 2. Fitilli lüks gaz lambası

- M -

Mâda s. :Başka, gayri

Mada is. :Mide

Madımak(h) is. :Ufak, yeşil yapraklı, yemeği yapılan bir bitki türü

Mahna is. :Sebep, bahane, dayanak

Mahrem is. :Yakın ve helal olan kadın, yakınlar

Mahsustan is. :Şakadan bilerek söylenen yalan söz ve yapılan eylemler

Makat is. :Minderli, yastıklı, sıralı alçak sedir

Mal is. :Büyükbaş hayvanlar

Malak is. :Manda yavrusu, gedek

Malcılık is. :Hayvancılık

Manut s. :İnatçı

Maran is. :Kağnı tekeri

Mart Ayı is. :Mart Ayı, 3. Ay

Martaval is. :Palavra, yalan söz

Martavalcı is. :Palavracı, halk dalkavuğu

Mart Dokuzu is. :21 Mart Nevruz veya Ergenekon Bayramı

Maskara is. :Gülünç ve utanmaz adam, kaşmer

Masta is. :Hayvan sürmek için ucu sivri ve demirli uzun sopa, mostul

Mayasıl is. :Basur

Maşala is. :Bahçe bölümleri, maşlak

Mayhoş s. :Ekşimsi

Mayıs is. : Taze ve cıvık sığır gübresi

Mayıs Ayı is. :Mayıs Ayı, 5. Ay

Maza is. :Olay, kaza, bela, kavga, gürültü

Mazı(u) is. :Kağnının ağaç dingili

Meğsimek f. :Önemsemek, adam yerine koymak

Meğsimemek f. :Önemsememek, adam yerine koymamak

Mê is. :Kuzu melemesi

Meh ! ünl. :Al, buyur

Meh Meh ! ünl. :Yem verir gibi yapıp hayvanları kandırıp çağırmak

Mehel s. :Uygun, münasip, hak etme

Meheldir s. :Uygundur, haktır, yerindedir

Mehle is. :Mahalle

Melemez is. / s. :Sessiz, sakin, utangaç, zavallı insan veya hayvan

Memiş is. :Mehmet

Mengür is. :Samı, sığırları ahıra bağlayan araç, mengürüf

Menşür is. :Meşhur, tanınmış

Merek is. :Samanlık

Merkez is. :Alucra, her hafta kurulan halk pazarı

Mertek is. :Toprak damın iç kısmına döşenen ahşap

Mesel is. :Kıssa, masal, hikaye, destan

Meymenet is. :1.Surat, yüz, çehre, kılık. 2. Uğur, bereket, hayır, iyilik

Meymenetsiz is. :Suratsız, hayırsız

Mıdara s. :Dayanıksız, zayıf, güçsüz, mudara

Mıh is. :Çivi

Mıhla is. :Yumurtalı, soğanlı, kıymalı, patatesli, sebzeli yemek

Mıhsıçtı s. :Cimri, eli sıkı

Mındar is. :Haram, bozulmuş yiyecek, kesilmeden ölen hayvan, murdar

Mısmar is. :Büyük çivi

Mısmıl is. :1. Uyuşuk, beceriksiz. 2. Eti haram olmayan hayvan

Mıstık(h) is. :Mustafa isminin kısaltılmış şekli

Mırıh(k) is. :Harmanda uçuşan ince saman, toz

Mıtı s. :İşe yaramaz, zevzek, boş konuşan

Mıymıntı s. :Uyuşuk, tembel, işe yaramaz

Mızık is. / s. :Sözünden dönen, güvenilmez, vefasız

Mızımak f. :Caymak, sözünden dönmek, vefasızlık yapmak

Mızırıh(k) is. :Mızmız, mızıkçı, dönek

Mitil is. :Yatak, yorgan, döşek

Mô ! ünl. :Sığır melemesi, böğürme

Modul is. :Mastanın veya öğenderenin ucundaki çivi

Mostul is. :Masta, öğendere, modul

Mö ! ünl : Küçük sığır melemesi

Möhgem s. :Sağlam, muhkem

Möhim s. :Önemli, mühim

Möhlet is. :Süre, müddet, mühlet

Mucmuruh(k) is. :Dev

Mucuruh(k) is./ s. :Obur, doymak bilmeyen

Mucur is. :Tahıl ölçeği

Muhanet s. :Alçak, korkak, hain, namert, iyi gün dostu

Muhatara s. :Gevşek, geçici, zayıf

Mumbar is. :Barsak dolması

Murç is. :Taş ve ahşap oymak için kullanılan delici alet

Mücber is. :Yumurta, kabak ve yoğurttan yapılan yemek

Müğet olmak f. :Göz kulak olmak, korumak

Mühür basmak f. : İmza yerine mühür basmak

Mühür kazdırmak f. :İmza bilmeyenin adı yazılı-kazılı mühür yaptırmak

- N -

Nabal is. :Günah, vebal

Nabal almak f. :Günah almak, vebal almak

Nahır is. :Sığır sürüsü

Nalet is. :Lanet

Nalet okumak f. :Lanet etmek, lanetlemek

Namahrem is. :Birbirine helal olmayan kadın ve erkekler

Namaz is. :Günde beş vakit kılınan Allah buyruğu

Namazlık is. :1. Seccade. 2. Beyaz baş örtüsü

Nâpısın ? ünl. :Ne yapıyorsun ?

Nar is. :1. Kızgın ateş. 2. Cehennem

Nassın ? ünl. :Nasılsın ?

Ne ? ünl. :Ne diyorsun ? anlamına soru

Nebri is. :Huyu bozuk, inatçı, tipsiz Rum genci

Nedecen ? ünl. :Ne yapacaksın ?

Nedisin ? ünl. :Ne iş yapıyorsun ?

Ne gerek ? s. :Gereksiz, yararsız

Nenni is. :Ninni

Neme zm. :Neyime

Neme gerek zm. :Bana ne

Nemrut is. / s. :Asık suratlı, meymenetsiz

Nene is. :Nine

Nesihat is. :Öğüt verme, nasihat

Netameli s. :Uğursuz, tehlikeli, ters, sakar

Nevri dönmek f. :Yüzü al al olmak, mor kesilmek, morarmak

Nevruz is. :1. Nevruz / Bahar çiçeği. 2. Yeni gün, Bahar Bayramı,

Ergenekon Bayramı, Mart Dokuzu (Eski Tarih), 21 Mart

Nevür is. :Bet beniz, yüz rengi, nevir

Nezük s. :Nazik, kibar, görgülü

Nifi is. :Oynak ve hafif meşrep Rum kadını

Nisan Ayı is. :Abrul Ayı, 4. Ay

Nohda is. :Nokta

Nüzul is. :Felç, inme

- O -

Ocağına şivan düşsün d. :Evin ocağın yıkılsın, ölesin anlamına

Ocak is. :1.Ev, hane, oba, soy, boy. 2. Yatır

Ocak Ayı is. :Zemheri Ayı, 1. Ay

Ocakbaşı is. :Evde ateş yakılan bacalı yer

Ofalamak f. :Ovmak, ovalamak

Oğa zm. :Ona

Oğlak is. :Bir yaşındaki keçi

Oğlak kebabı is. :Oğlağın bütün olarak fırında kızartıldığı yöresel kebap

Oğmak f. : Zengin ve güçlü olmak, onmak

Oğmasın is. :Onmasın, sürünsün, el açsın anlamına beddua

Oha ! ünl. :Hayvanları ve anlayışı kıt insanları uyarmak ünlemi

Ohlo(ğ) is. :Hamur açmak için kullanılan silindirik araç, oklava

Ok is. :1. Kağnının uç kısmı. 2. Çatının anlı

Omaç is. :Ayran ve undan yapılan bir tür çorba

Orak is. :Ekin biçme aleti

Orak Ayı is. :Ağustos Ayı, 8. Ay

Orakçı is. :Ekin biçen kadın ırgat

Oralı olmamak d. :Görmezden gelmek

Osmak f. :Yorulmak, pes etmek, bıkmak, usanmak

Ot Ayı is. :Temmuz Ayı, 7. Ay

Otlak is. :Mera, yaylım yeri, çayır çimen, otluk

Oturak havası is. :Davul zurna ile çalınan, dinlendirip düşündürücü ezgi

Oyalı is. :Kenarları işlemeli başörtüsü

Oynak is. / s. :1.Göçük. 2. Hafif meşrep kadın. 3. Dönek insan

Oyun is. :Hile, tuzak

- Ö -

Öcü is. :Çocukları korkutmak için uydurulan hayali yaratık

Ödlek s. :Korkak, tabansız, üfürük adam

Öğez is. :Küçük sinek, üvez

Öğür almak f. :İneklerin döl tutup gebe kalması

Öğürsemek f. :İneklerin boğaya gelmesi, buğasamak

Öke is. :Ana, analar, atalar

Öküz arabası is. :Kağnı

Öküz boncuğu is. :Öküzün boynuzları arasına takılan mavi boncuk

Öküz koşmak f. :Öküzleri saban veya kağnıya bağlamak

Öllüğün körü d. :Yanlış ve yersiz laf edenlere söylenen tepki sözü

Örk is. :Hayvanları otlağa bağlayan ipli demir kazık

Örklemek f. :Hayvanları örkle yaylım yerine bağlamak

Örtme is. :Üstü kapalı, yanları açık ev ve ahır önü yer, sundurma

Örtü is. :Yatak, döşek

Örük is. :Örülmüş kadın saçı

Örüzger is. :Rüzgâr, yel

Öttürmek f. :Düdük çalmak, nefesli çalgıları üflemek

Ötürük is. :İshal, sürgün, amel

Övmeç is. :Kavrulmuş un yağ ve şekerden yapılan bulamaç, yemek

Öylen is. :1.Öğle vakti. 2. Öğle namazı

- P -

Pahıl is. :Kıskanç, hasetçi, hasut

Pahlava is. :Baklava

Pâla is. :Bakla, pağla

Pala is :Çaput kilimi

Palak is. :Ayı yavrusu

Palaz is. :Keçi kılından dokunmuş kilim

Pambuh(k) is. :Pamuk, beyaz

Pancar is. :Karalahana, çetmi lahanası

Pank is. :Park, bahçe

Papah(k) is :Bere

Papara is. :1.Azar, uyarı dayak. 2. Et suyu, soğan ve ekmek yemeği

Parduç is. :Bez fırın süpürgesi

Parpu is. :1.Azar. 2.Ateşi kızdırma, odun atma

Parpulamak f. :1.Azarlamak, paylamak. 2.Ateşi alevlendirmek

Partal is. :Martaval, yalan dolan, palavra

Partalcı is :Yalan dolanla toplumu kandıran

Pasa s. :Devamlı, boyuna, durmadan, sürekli

Patates föğüllemek f. :Patates külbastısı yapmak

Pat çat zf. :Az çok

Patos is. :Harman makinesi

Pat sat zf. :Ara sıra

Payam is :Kokulu ve tatlı bir çeşit ahlat

Peğ is. :Yıkık bina arsası, virane

Pelik is. :Örülmüş kız saçı, örük

Pelüt is. :Meşe, pelit

Penpe is. :1. Pembe. 2.Kadın ismi

Perçem is. :Alına düşen saç, kakül

Peri is :1. Çok güzel kız, peri kızı, melek. 2. Kadın adı

Perili s. :Tekin olmayan yer, ev

Peri kızı is. :Rüyalara giren, delikanlılara görünen çok güzel kız

Perşenbe is. :Perşembe günü, haftanın 4. günü

Pervane is. :Kelebek, kepenek, ışığa koşan küçük kelebek

Peskütan is. :Torbada saklanan sulandırılmış yoğurt

Peş is. :Arka

Peşine düşmek f :Çocukların annenin arkasına düşmesi

Peşkir is. :El, yüz havlusu

Peştembal is. :Peştamal, kadınların dış eteği

Peydahlamak f. :Gayri meşru çocuk edinmek

Peydahlanmak f. :Aniden ortaya çıkmak

Peyke is. :Evlerde duvara dayalı sedir

Pezemek is. :Pezevenk

Pezük is :Yaban pancarı, pazu, pazı

Pırtı is. :Bez, manifatura, kumaş

Pırtık is. :Eskimiş bez parçası, çaput

Pıskırık is. :Aksırık

Pıtlak is. :Patlamış mısır

Piç is. :1. Gövdeden ayrı biten bitki dalı. 2. Gayri meşru çocuk

Piltik is :Eskimeye ve parçalanmaya yüz tutmuş giysi

Pimpirik is. :Kuşkulu, vesveseli, sinirli insan

Pin is. :Kümeste bırakılan tek yumurta, kümes

Pirpirim is. :Semiz otu, pürpürüm

Pisik is. :Kedi yavrusu, kedi

Pisik balı is. :Meyve ağaçlarının tatlı ve koyu akıntısı, kedi balı

Pişi is :Tavada kızartılan yağlı hamur işi, ekmek

Pişmancalık is. :Kaparo, beh, pey

Porit is. :Boz renkli it

Poşa is. :Sepetçi, çingen, elekçi

Pöçük is. :Kuyruk sokumu, uç

Pöhrenk is. :Ağaç su borusu

Pörtlek is :Gözleri ve dudağı dışa çıkık, patlak, patlak göz

Puğar is. :Çeşme, puar, pınar

Puhu is. : Baykuş

Pul is. :1.Yazma ve oyalı başörtülerinin kenarına dikilen çok ince metal süs.

2.Eskiden dilekçelere yapıştırılan 16 kuruşluk damga pulu

Pulluk is. :Demirden yapılmış bir çeşit saban

Pur is. :Sert ve ince kumlu killi toprak

Pus is. :Sis, duman

Puş is. :Puşt

Pür is :Bir tür çam, çam dalı

Pürçüklü is. :Havuç

Pürpürüm is. :Semiz otu

- R -

R Harfi : Türk dilinde, R / Re harfi ile başlayan Türkçe kelime

bulunmamaktadır. Genellikle R harfi ile başlayan yabancı

kelimelerin başına sesli harf konularak Türkçeleşme sağlanmıştır.

Aşağıda bunun bazı örnekleri verilmiştir :

I-rahmet is. :1.Yağmur. 2.Ahiret

I-rahmetlik is. :Rahmetli, merhum

I-rahmetlik olmak f. :Ölmek

I-rahmete gitti f. :Öldü

I-ramazan is. :1.Ramazan Ayı. 2. Erkek ismi

I-razı is. :Kabul eden, razı olan

I-rıza is. :Erkek ismi

İ-recep is. :1.Recep Ayı. 2.Erkek ismi

U-rum is. :Rum (Yunan olmayan eski Bizanslı)

U-rus is. :Rus

- S -

Sâ zm. :Sana

Saban is. :Çift sürmek için kullanılan tarım aracı (eski)

Sabı is. :Küçük çocuk, sabi, sabu

Sabun otu is. :Sabun gibi köpüklenen ve temizleyici özelliği olan bir ot

Sac is :Üstünde hamur işi yemek ve ekmek pişirilen metal ev gereci

Sac ayağı is. :Sacın üstüne oturtulduğu üç ayaklı demir araç

Saçı is. :Gelinin başına saçılan para, çiçek ve şeker

Sadır is. :Küçük abdest, çöğdürük, sidik, idrar

Sağdıç is. :Gelin veya damat vekili, sağduç

Sağız is. :Sakız

Sağaltmak f. :Yara veya çıbanı iyileştirmek

Sağmak f :Süt sağma işi

Sağrak is. :Yağ tulumu

Sahab is. :Koca, eş, sahip

Sahan is. :Kalaylı bakır tabak

Sahat is. :Saat

Sahil is. :Karedeniz kıyı şeridindeki kentler

Sahoğul is. :Ahır süpürgesi, büyük ve saplı süpürge

Salahana is. :Boş gezen, çalışmayan, tembel, sorumsuz

Salmak f :1. Serbest bırakmak. 2. Yaylıma götürmek (Çayıra salmak)

Salhım is. :Salkım

Sâli is. :Salı günü, haftanın 2. günü

Samı is. :Öküzleri boyunduruğa bağlayan ağaç bağ

Sambağı is. :Samıları bağlayan püsküllü bağ

Sap is. :1. Tutma yeri. 2. Harmanlanıp sürülmemiş buğday yığını

Sapa is. :Kestirme, tenha ve kısa yol

Sapak is :İki yol ağzı, yol ayrımı

Saplı is. :Büyük bakır kepçe

Saplık is. :Balta, kazma ve kürek sapı için kesilen odun

Sarığıburma is. :Bir çeşit yöre baklavası, saroğburma

Sasuk s. :Kokmuş, bozulmuş, tadı gitmiş

Satlık s. :Satılık

Savak is. :Değirmen suyunu başka yöne çeviren düzenek, savacak

Say is. :Sarp ve kayalık vadi, dere kenarı uçurum

Sayvan is :Çoban kulübesi, çoban barınağı

Sazak is. :Bataklık, sazlık

Sebeplenmek f. :Yararlanmak

Sef s. :Yanlış

Seferibirlik is. :Seferberlik (Seferibirlik seferberlikten çok daha geniş anlamlıdır.

Savaş, afet ve salgın hastalıklarda halkın yediden yetmişe birlik

içinde çaba gösterip insanüstü gayret göstermesi anlamını taşır.)

Seğirtmek f. :Çapmak, koşmak

Seksenmek f. :El veya sopa ile vurmaya kalkışmak

Sela is. :Cenazeyi duyuran dua ve Hz. Muhammed’e getirilen selavat

Selek is :Küçük sepet, sele

Seme is. :Sersem, yarı uykulu insan, semehor

Semelik s. : Sersemlik, uyku hali, uyku mahmurluğu

Semend is. :Üzerinde hamur açılan ahşap hamurluk

Sepmek f. :Serpmek

Seslenmek f. :Çağırmak, hitap etmek

Sevündürük s. :Çok sevinen, coşkulu

Sevündürük olmak f. :Sevinçten dili tutulmak

Sıçan is. :Fare

Sıçan eriği is. :Yabani erik

Sıfra is. :Sofra

Sıhıtmak f. :Sıkıştırmak

Sınamak f. :Denemek

Sınıkçı is. :Kırık ve çıkıkçı

Sıpartlamak f. :Kol ve bacak giysilerini yukarı sıvamak

Sıpçık is :Meyve sapı

Sırık is. :İnce ve uzun odun (Fasulye sırığı)

Sırtarmak f. :Sırıtmak

Sıvarmak f. :Hayvanları sulamak, su içirtmek

Sıyırtma is. :Çam filizinin zarı, soymuk, kasmuk

Siğnenmek f. :Saklanmak, gizlenmek, sinmek

Siğnebit is. :Saklambaç oyunu

Silkmek f :Meyveyi devşirmek, silkelemek

Simirik is. :Cimri, êkti

Simso is. :Kurnaz, sinsi

Sini is. :Büyük metal tepsi

Sinmek f. :Saklanmak, gizlenmek, siğnenmek

Siper is. :Okul önlüğü

Sirke is :Bit yumurtası

Sirpoşlu is. :Kapaklı metal sahan

Siron is. :Yufkadan yapılan yoğurtlu, sarımsaklı, şekerli yemek

Sitil is. :Büyük metal kova

Sivri is./ s. :1.Tepe, çıkıntı. 2. Ucu sivriltilmiş sopa

Soğucak s. :Biraz soğuk

Soğukluk is :Serinlik veren içecek

Sofu is. :Din bilgisi olan, hafız

Sohum is. :Ağız dolusu lokma

Sokarıç is. :Soğan ve kıymanın kavrulması ile yapılan yemek, soharıç

Soluğan is. :Nefes darlığı çeken, tıknefes

Sôna is. :Sonra, soğna

Sorhun is :Sepetçi söğüdü, süpürgelik ince çubuk, sorgun

Sormuk(h) is. :Kundak çocuğunun ağzına verilen şekerli bez, emzik

Sorutmak f. :Küzünü buruşturmak, somurtmak

Soyha is. :1.Beğenilmeyen kötü insan.2.Yararsız ve huysuz hayvan

Soymuk(h) is. :Kasmuk, sıyırtma, çam filizinin sulu zarı

Sozalmak f. :Suyun azalması, kesilmesi ve durması

Söhür is. :Sahur yemeği, sahur, söfür

Sökel s. :Topal, hasta

Söyletmelik is. :Gelinlik tutan geline konuşması için verilen hediye

Sucu is. :Çamura yatan, dönek

Su dökünmek f. :Küçük abdest yapmak

Susak s. :Susamış, susuz kalmış

Südük is. :1.Soy, sop, aile (südüğü bozuk).2.Sidik

Südüklü is. :Yatağa sidik kaçıran

Sümsük is. :1.Yumruk. 2.Pısırık

Sümsüklemek f. :itip kakmak, yumruklamak

Sümsük oyunu is. :Boks

Sündürme is. :Yağda pişen sıcak peynir

Sünmüş is./ s. :Gözleri ile süzerek bakan hafif meşrep kadın

Süpürtmek f. :Kovalayıp kaçırtmak

Süt çürüğü is. :Maya tutmamış bozulmuş süt

Sütlü is. :Sütlaç

Süyen is. :Baş parmak ile işaret parmağı arası uzunluk

Süve is. :Kapı ve pencere kasası, çerçeve, söve

Süzme is. :Suyu süzülmüş yoğurt

- Ş -

Şak şak is. :Değirmenin üst taşına bağlı ses çıkaran aygıt

Şalak is. :İçi geçmiş, işe yaramaz kavun karpuz ve kabak

Şaplah(k) is. :Şamar

Şargada is. :1. Yaramaz çocuk. 2. Şerli insan. 3.Şergada

Şeher is. :Şehir, kent

Şelek is. :Sırt sepeti, küfe

Şep is. :Şap

Şer is. :Kavga, gürültü, dövüş, kötülük

Şergil is. :Askıntı, baş belası

Şeytan arabası is. :Bisiklet

Şıh is. :Yaşlı ve bilge kişi, dindar

Şıhırdım is. :Çok meyveli ağaç dalı

Şıma is. :Çimento, horasan harcı, beton

Şıngırdak is. :Oynak ve hafif meşrep kadın

Şıtanmak f. :Arsızlanmak

Şıvgın is. :Sürgün, filiz

Şilte is. :Yatak, yorgan, döşek, yatak örtüsü

Şimdik zf. :Hemen, şu anda

Şindi zf. :Şimdi

Şip is. / s. : Çevik, eline ayağına çabuk, hızlı

Şirpit is. :Göz çapağı

Şişek is. :İki yaşındaki koyun

Şişmek f. :Kendini büyük görmek, şişinmek

Şivan is. :Feryat figan, ağıt, bela

Şoğut is. :Tükürük, salya

Şor is. :Tuz

Şubat Ayı is. :Gücük Ayı, 2. Ay

- T -

Târı is. :Tanrı (Yörede Allah anlamına kullanılır.)

Tac is. :Yöre kadınlarının alınlarına taktığı altın ve gümüş alınlık

Taht is. :Yüksek peyke, yatak serilen yer

Taflan is. :Kara yemiş

Tafsilat is. :Ayrıntı, geniş kapsamlı bilgi

Tahım is. :1. Araç, gereç. 2. Takım elbise

Tahtadelen is. :Ağaçkakan kuşu

Tahu is. :Takı, altın

Talaş is. :Heyecan, telaş

Tamah s. :İstek, aç gözlülük

Tamahkâr is. :Aç gözlü

Tapan is. :1.Tarlaya ekilen tohumu örtmek için toprağı düzenleyen araç.

2. Öküz nallama aparatı

Tapan çekmek f. :1.Sürülen tarlayı düzlemek. 2.Sürülmüş harmanı

toplamak

Tar is. :1.Kümes hayvanlarının tünek yeri. 2.Kağnının yan kolları

Taran ağızlı is. / s. :1.Geniş ağızlı. 2.Ağzına geleni söyleyen

Tas is. :Su kabı, metal bardak

Tavatur is. :1.Yaygın söylenti. 2.Çok acayip. 3Çok fazla. 4.Tevatür

Tavlu is. / s. :Beslenmiş, şişman, semiz, tavlı

Tavşaniçi is. :Bir çeşit çok malzemeli yemek

Tavukalan is. :Kartal, şahin, akbaba

Tay is. :At yavrusu, kırik

Tay durmak f. :Yük hayvanını yüklerken yükün karşı tarafını tutmak

Tebelleş s. :Musallat olma, sürekli dert ve bela olma, askıntı

Tehne is. :Issız yer, tenha

Tekir is. :Teker, tekerlek

Tekmük is. :Tekme

Tekmüklemek f. :tekmelemek

Tekne kazıntısı is. :Son çocuk

Telek is. :Kuş kanadı

Telis is. :Seyrek dokunmuş büyük çuval, talas

Teltük is. :Noksan veya fazla gelen, küsurat

Temmuz Ayı is. :Ot Ayı, 7. Ay

Temsil is. :Fıkra, garip olay, hikaye

Tene is. :Dene, tane

Tendürük is. :Topaç

Tenhe is. :ıssız yer, tenha, tehne

Tente is. :Gölgelik, saçaklık

Tentene is. :Dantel

Tenteş is. :Denk, benzer, eşdeğer

Tepeli is. :Alucra Merkezi’nin Tepe Mahallesi’nden olanlar

Tepik is. :Tepme, tekme

Tepir is. :İri taneleri ayıran tepsi, bir çeşit elek, tepür

Tepişmek f. :Tekmeleşmek

Tepmek f. :Hayvanların arka ayakları ile tekme atması

Tepük is. :Tekme, tekmük, tepik

Tepüklemek f. :Tekmelemek, tekmüklemek

Tepük oynamak f. :Futbol topu oynamak

Terek is. :Mutfak rafı

Terezi is. :Tartı, terazi

Terki is. :Semerin arka tarafı, ikinci binicinin oturduğu yer

Terpoşlu is. :Kapakları kirpikli sahan

Terşi is. :Yün eğirme ve bükme aleti, teşi

Teşt is. :Sac veya bakır çamaşır leğeni, teşti, teş

Teştik is. :Çamoluk İlçesi Merkezi, Mindeval

Tertip is. :1. Düzen, sıralama, plan, program. 2. Aynı dönem askerler

Tevek is. :Kavun, karpuz, kabak ve hıyarın uzunlamasına dalları

Tevür is. :1. Yüz rengi. 2. Değişik, başka, çeşit

Teyin is. :Sincap

Tez zf. :Çabuk

Teze s. :Yeni, taze

Teze gelin is. :Yeni gelin, gelinlik tutan gelin

Tezek is. :Yakmak için kurutulmuş sığır tersi, organik yakıt

Tığ is. :1. Buğdaydan ayrılmamış saman yığını. 2. Dantel şişi

Tığ çekmek f. :Buğday tanelerini samandan ayırmak

Tığ makinesi is. :Sap samanı buğdaydan ayıran harman makinesi

Tıkız s. :Boynu kısa ve şişman

Tık tık is. :Takunya

Tıman is. :Uzun kadın donu

Tınaz is. :Ot ve saman yığını

Tırabuzan is. :Trabzon Şehri

Tırıt is. :1. Bulaşık adam. 2. Soğan, ekmek ve et suyundan yapılan yemek

Tırmaşmak f. :Kaşınmak

Tırmık is. :Sürülmüş topraktaki taş ve çöpleri ayıklayan taraklı tapan

Tırpan is. :Ot biçme aleti

Tırtıya katmak f. :Değer vermek, hesaba almak

Tısga is. :1. Soğan fidesi. 2. Kısa ve küçük şey

Tiken is. :Diken

Tirendez s. :Titiz, özenli

Tirit is. :Tırıt, yemek

Tirki is. :Küçük hamur teknesi

Tirşe is. :Bez şerit

Tocak is. :Oğul torunu

Todarmak f. :Darılmak, küsmek

Tohlu is. :Yaşını doldurmuş kuzu, toklu

Tohuratma is. :ineğin ikinci ağız sütünden yapılan yemek

Tokaç is. :Çamaşır yıkama aleti, ucu yassı tokmak

Tokmak is. :Dibekte den döğme aleti

Tomat is. :Domates

Tomba is. / s. :Yiğit, yürekli, kavgacı, savaşçı

Toplaşmak f. :Toplanmak

Torpah is. :Toprak

Tosbağa is. :Kaplumbağa, tosbâ

Tozak is. :İnce ve kesik kesik yağan kar, kar sepelemesi

Törpü is. :Eğe

Tös ! ünl. :At, eşek ve katırlara uyarı seslenmesi, geriletme komutu

Tuç is. :Tunç, tuc

Tuluh(k) is. :Yayık

Tumd is. :Tarla sınırı, tund, tump

Tunda is. :Gölgelik yer, dulda

Tura is. :Çatı, çatı arası

Turşu mıhlası is. :Lahana turşusundan yapılan yemek

Tutak is. :Ellerin yanmasını önleyen iki tutmaçlı bez, tutacak

Tutam is. :Avuç içi, parmak arası tutulan ot veya ekin, demet

Tutarga is. :Dayanak, güvence, elde mevcut güç

Tutmaç is. :Yoğurtlu, mercimekli hamur yemeği, bir çeşit mantı

Tükan is. :İş yeri, dükkan

Tülbent is. :1. Kenarı işlemeli beyaz çiftehase baş örtüsü.

2. Süzgeç olarak kullanılan seyrek dokunmuş beyaz bez

Türüdü is. :Sonradan görmüş, türedi

Tütünlük is. :Ateş bacası, dumanlık, kuba

- U -

Ucun ucun zf. :Azar azar

Uçkur is. :Belbağı

Uçuk is. :Toprak kayması, çökük

Udurha is. :Lades

Uduşmak f. :Lades tutmak

Uğra is. :Hamurun yapışmaması için serpilen un

Uğunmak f. :Ağlaya ağlaya bayılmak,soluğu tıkanmak,kendinden geçmek

Uğundurmak f. :1. Acımasızca dövmek. 2. Topacı çok hızlı çevirmek

Uharı is. :Yukarı

Uhlum is. :Yol yordam, ayar, yöntem

Ula ! ünl. :Ulan, lan, la (Erkeklere seslenmek)

Ulâ ! ünl. :Hayret ve şaşkınlık ifadesi

Ulamak f. :Eklemek, iliştirmek, yama yapmak

Ulu is. :Bilge kişi, yaşlı, büyük

Umma is. : Lohusanın memelerinin şişmesi, yemek kokusundan etkilenmesi

Ummaç is. :Ekmekli lahana yemeği

Ummak f. :1. Umut etmek. 2. İstemek. 3. İçi çekmek

Unnama is. :Unlu kara lahana çorbası

Untaşı is. :Kolay yontulan ve bilye yapılan bir taş çeşidi

Uruba is. :Giyecek elbise, giysi

Urgan is. :Kalın ip, halat

Urum is. :Bizans kalıntısı insan, Rum

Urus is. :Rus

Uslu is. :1. Akıllı, sözü dinlenen yaşlı insan. 2. Terbiyeli

Utmak f. :Lades tutuşmakta yenmek, ütmek

Uû ! ünl. :Vah vah (Üzüntü ve hayret ifadesi)

Uyhu is. :Uyku

Uylamak f. :Boyuna aynı işi yapmak, alışkanlık haline getirmek

- Ü -

Üçayak is. :Yörede oynanan bir halay çeşidi

Üçerleme is. :Buğday bağlarını üçlü yığma

Üçetek is. :Üç parçalı işlemeli kadın eteği

Üfürük s. :Zayıf ve çelimsiz

Ürmek f. :Köpek havlaması

Ürüsüm is. :Nam, şan, şöhret

Ürüya is. :Rüya

Üsküre is. :Silindirik, derin metal su ve ayran tası

Üst-baş is. :Giyim, giysi, elbise

Üstlük is. :Dış giyim (Kadın)

Üşük is. :1. Don çalmış, buz tutmuş şey. 2. Aklını kaybetmiş

Üşümek f. :1. Soğuktan etkilenmek. 2. Kişi veya herhangi bir işten

soğumak, uzaklaşmak. 3. Aklını kaybetmek

Üşüklenmek f. :Soğuktan titreyerek ürpermek

Ütmek f. :1. Oyunda kazanmak, utmak. 2. Alevden geçirmek

Ütülmek f. :Oyunda kaybetmek

Üvez is. :Bir çeşit sinek

Üzerinden saat geçmek d. / f. :Bayılmak

- V -

Vadesi gelmek f. :Ölmek

Vara vara s. :Ağır ağır, acelesiz

Vâriyet is. :Zenginlik, varlıklılık

Vâriyetli is. / s. :Zengin, varsıl

Vâriyetsiz is. / s. :Yoksul

Vazırt ! ünl. :Geç git ! Yallah ! (El işareti ile kovmak)

Vazırtı is. :Bozuk ses, zart zurt, dengesizlik

Vazırtık is. / s. :Kaçık, dengesiz

Vekil is. :1. Avukat, vekalet alan, güvenilir kimse. 2. Milletvekili, milletin

vekaletini alan ve onun adına çalışacağını, onun haklarını

koruyacağını söyleyen kimse, politikacı

Vesiyet is. :Vasiyet

Vıcıh(k) s. :Cıvık, sulanmış

Vıcırık is. :1. Vıcıh, vıcık, cıvık. 2. Sulu adam

Vırıldamak f. :Kendi kendine vır vır söylenmek, dır dır etmek

- Y -

Yaba is. :Harmanda kullanılan ucu taraklı ahşap araç

Yaban is. :Dağlık, ormanlık, kırlık yer

Yadigar is. :Hatıra verilen şey

Yağırnı is. :Sırt, yağarnı

Yağlaş is. :Mısır unu veya ısırgan otundan yapılan yağlı yemek

Yağlı is. :Yağlı fırın pidesi

Yağlık is. :Kız mendili

Yağnış is. :Yanlış

Yağrı is. :Kürek kemiği

Yağuz is. :Güçlü, kuvvetli, yürekli insan

Yahni is. :Sulu et yemeği

Yal is. :Köpek ve sığırlara verilen kepekli sıcak aş

Yalak is. :Hayvanların su içtiği kap, kürün

Yalaka is. :Arsız, sırnaşık, yağcı, dalkavuk

Yalama is. :Dudak şişmesi ve acıması şeklinde hastalık

Yalanguç is. :Yalancı adam

Yalap is. :Fırın odunu

Yalavu is. :Alevli ateş, yalağu

Yalbudak is. :Çıplak, yalbırdak

Yalloz is./ s. :1.Obur, pisboğaz. 2. Yersiz, yurtsuz

Yaloğuz is./ s. :Yalnız, kimsesiz, tek başına, yalavuz

Yaloğuzluk is. :Yalnızlık

Yamacına gelmek f. :Yakınına gelmek, yaklaşmak

Yamaç is. :Bayır, dik arazi

Yamalık is. :Küçük bez parçası

Yâmur is. :Yağmur

Yar is. :Dik yer, uçurum

Yaradan is. :Allah (c)

Yaramaz is. :İşe yaramayan, yaramazlık yapan, kötü

Yaramazlık f. :Çocukların kudurukluk yapması

Yarımağız s. :İsteksiz, öylesine

Yarımca is. :Yarım baş ağrısı, yarımca ağrı

Yarma is. :1.Ağaç kütüğünü dikine kesip doğrama. 2. Buğday kırığı

Yarmaça is. :Uzunlamasına yarılan ağaç parçası, dik

Yarpak is. :Yaprak

Yarpuz is. :Kır veya dere nanesi

Yassı is. :1.Yatsı Namazı. 2. Yatsı vakti

Yaş is. :Kesilmemiş canlı ağaç, taze fidan, genç ağaç

Yaşar is. :İki yaşındaki sığır, tosun

Yaşlı is. :1.Yaşlanmış, kocamış ihtiyar. 2.Yas tutan, gözü yaşlı, çok ağlayan

Yaşmak is. :Yemeni, oyalı, başörtüsü

Yatağan is. :Yatalak, felçli, hasta

Yatır is. :1.Türbe. 2.Yürüyemeyen, felçli

Yatuk is. :Küçük ambar, zahirelik

Yavan s. :Yağsız

Yavşak is. :1.Bit yavrusu, sirke. 2.Geveze ve yılışık kimse

Yayak is. :Yayan, bineksiz

Yaygı is. :1.Sofra veya masa örtüsü. 2.Yere serilen sergi

Yayhamak f. :Yıkamak

Yaylak is. :Çayır, otluk, yayla

Yaylakçı is. :Yaylaya çıkan, yaylacı

Yaylım is. :Otlak

Yayılmak f. :Otlamak

Yaymak f. :Otlatmak

Yazma is. :Desenli ve pul işlemeli başörtüsü

Yazu is. :1.Düzlük, ova. 2.Yazı. 3.Kader (Alınyazısı)

Yedinci gün is. :Ölünün yedinci gününde verilen yemek ve yapılan dua

Yeğin s. :Hızlı, çabuk

Yeğin yeğin is. :Hızlı hızlı

Yeğni s. :Hafif

Yeğnik is. :Hafif meşrep, hayasız

Yeğnilik s. :Hafiflik, davranış bozukluğu

Yekden zf. :Birden, aniden, durup dururken

Yeke yeke zf. :Tek tek, bir bir, birer birer

Yekinmek f. :Vurmaya kalkışmak, davranmak

Yel is. :Rüzgar, örüzger

Yemiş is. :Meyve

Yemlik is. :1.Çiğ yenen bir bitki. 2. Yem kürünü, yalak.

Yenge is. :Kardeşin, arkadaşın, dayı ve amcanın eşi

Yeni yetme is. / s. :Toy, acemi

Yere diz vurmak f. :Horan veya halayda yapılan coşkulu bir hareket

Yere yakın is. / s. :1. Kısa boylu. 2. Huyu bozuk, cin fikir

Yerden bitme s. :Kısa boylu

Yeri ! ünl. :Yürü, haydi, git anlamına (Yeri git !)

Yerimek f. :Yürümek

Yerişmek f. :1. Koşup yetişmek. 2. Tohumun toprağı delip bitmesi

Yerüklü is. / s. :Yiyecek kokusu alan, aşeren gebe kadın

Yesir is. :Esir, tutsak

Yesyeni s. :Yepyeni, yepisyeni, yeni yapılmış

Yeter is. :1.Yetişir,tamam. 2. Son olsun anlamına kız çocuğu adı

Yetik is. :Yetişmiş, öncekileri görmüş, gençlere göre yaşlı

Yetmek f. :Yardıma koşmak, ulaşmak, yetişmek

Yığın is. :Harman kenarına sürülmek üzere yığılan buğday bağları

Yığrılmak f. :Kıvrılmak, büzülmek, büzülüp yatmak

Yıkıh is. :Yıkılmış bina, enkaz, yıkık

Yıkmak f. :Güreşte tuş yapmak

Yılan gırhan is./ s. :Tekeden süt çıkaran, anasının gözü, eli sıkı, cimri

Yılhı is. :At sürüsü, başıboş at, yılkı

Yılık is. :Yılmış, yılgın, yorgun, gözü korkmuş

Yiğen is. :Kardeş çocukları, yeğen

Yitik is. :1. Sürüden ayrılan hayvan. 2. Ordudan ayrı düşen asker.

3. Kayıp mal

Yitmek f. :Kaybolmak, saklanmak

Yohlamak f. :1. Elle yoklamak. 2. Aramak

Yohluh(k) is. :Fakirlik, çaresizlik, yokluk

Yohsa bağ. :Yôsa, yoğsa, yoksa

Yohsul is. / s. :Fakir, çaresiz

Yolmak f. :El ile ot, ekin ve yonca koparmak

Yoluk is. :Yolunmuş ot, ekin ve yonca destesi

Yolyolah(k) is. :Töre

Yonga is. :Küçük ağaç dilimi

Yordam is. :Usül, kural, yöntem

Yosma is. :Güzel kadın

Yöğrük s. :İyi koşan, hızlı, becerikli, yüğrük

Yöre is. :1. Memleket, çevre, bölge. 2. Değirmen taşları arasında kalan un.

3. Hamur altına atılan un

Yu(ğ) is. :Yün, yun

Yuha is. :1. Derin olmayan, sığ. 2. Yufka

Yuha yürekli is. / s. :Acıyan, gönlü güzel, sevecen, yufka yürekli

Yumak f. :Yıkamak

Yumurtalı is. :Bir çeşit yumurtalı fırın pidesi

Yumuş is. :Söz, emir, görev, talimat, direktif

Yumuşluk is. :Söz dinleyen, görevi yerine getiren insan

Yunak is. :Yıkanılacak yer, banyo, hamam

Yunaklık is. :Kadınların topluca yıkandığı ve çamaşır yıkadığı yer

Yunmak f. :Yıkanmak

Yusup is. :Yusuf (Erkek ismi)

Yutmak f. :Yenmek, aldatmak, ladeste kazanmak

Yutulmak f. :Yenilmek, ladeste kaybetmek

Yuyucu is. :Yıkayıcı (Cenaze yıkayan)

Yüğrük is. :Eline ayağına çabuk, becerikli, yöğrük

Yük taylamak f. :Yük hayvanına dengeli yük yüklemek

Yüklü is. :Gebe, hamile

Yüklük is. :Yatak yorgan dolabı

Yülük is. / s. :Ustura ile saçı sakalı kesilmiş, yülünmüş

Yülümek f. :Ustura ile tıraş etmek

Yürek yarmak f. :1. Üzmek. 2. Düşman çatlatmak

Yüzbar etmek f. :Yüzleştirmek

Yüz görümlüğü is. :Temiz çıkan gelin kıza verilen armağan

Yüzlük is. :Başı ve yüzü soğuktan koruyan yün veya tiftik bere

- Z -

Zaar is. :Kocamış, kapı kapı gezen ve havlamayan köpek

Zabah is. :1. Sabah Namazı vakti. 2. Sabah

Zahmet is. :1.Sıkıntı, güçlük, yorgunluk, eziyet. 2. Zahmet etme, lüzum yok

Zahra is. : Buğday, tahıl, zahire

Zalım is. :Acımasız, gaddar, zalim

Zallah(k) is. :Zart zurt eden, boş konuşan, dengesiz

Zangil is. :Her işe burnunu sokan

Zavzu is. :Bahçede ekili yenilecek yeşillikler, sebze

Zeklenmek f. :Konuşmaları alaylı bir şekilde taklit etmek

Zelve is. :Boyunduruk kayışını sıkıştıran ağaç çivi

Zelzele is. : Yer sarsıntısı, hareket, deprem

Zemheri is. :Ocak Ayı, 1. Ay

Zencir is. :Zincir

Zerzavat is. :Her türlü sebze

Zevzek is. :Boş ve çok konuşan, geveze

Zıbarmak f. : Hayvan ve kötü insan için ölmek anlamına, gebermek

Zıbın is. :Çocuk iç çamaşırı

Zıhım is. :Ağu, zehir

Zıhımın kökü d. :Haram yiyenlere beddua yerine söylenir

Zılgıt is. :Azar

Zındıh(k) is. : Allah ve ahiret inancı olmayan, Allah tanımaz, ateist

Zıpka is. :Şalvar şeklinde pantolon, zıba

Zırlah(k) is. :Durmadan ağlayan çocuk

Zırlamak f. :İnce bir sesle hem konuşmak hem ağlamak

Zırza is. :Sürgülü kapı kilidi, zerze

Zırzıba s. :Tıka basa yeme, doyma

Zibil is. :1.Süprüntü, çer çöp. 2. Çok bol ve değersiz mal

Zilif is. :1. Zülüf. 2. Erkek ismi

Zirzop is. :Bilinçsiz, yaşı büyük aklı küçük

Zonkir is. :Kaba adam

Zopa is. :Sopa (Sopa atmak)

Zulum is. :İşkence, eziyet, eza cefa, acı çektirme, haksızlık, zulüm

Yorum ekle

JComments

< Önceki		Sonraki >

[ Geri ]

KARAMUSTAFAOĞLU GRUP Şirketlerimizi incelemek için aşağıdaki resimleri tıklayınız.

Üye giriş

Özlü söz....

Yorum ekle

KARAMUSTAFAOĞLU GRUP Şirketlerimizi incelemek için aşağıdaki resimleri tıklayınız.

Çok Okunanlar

Resimlerimizden...